Trung tâm dạy thêm nhỏ nên xếp ca theo hai lớp: lịch lớp học (giáo viên, trợ giảng gắn với từng lớp) cố định theo kỳ, và lịch ca của bộ phận vận hành (lễ tân, người trực đón trả học sinh) phủ từ trước giờ lớp đầu tới sau khi học sinh cuối cùng được đón. Lớp học kéo dài theo kỳ, ca vận hành chạy theo tuần; trộn hai thứ vào một bảng là nguồn nhầm lẫn lớn nhất.
Ví dụ trong bài là một trung tâm giả định ở Hải Phòng dạy tiếng Anh và toán cho học sinh tiểu học, trung học cơ sở: 6 giáo viên dạy theo giờ, 3 trợ giảng, 2 lễ tân, lớp chủ yếu từ 17 giờ 30 đến 21 giờ ngày thường và cả ngày thứ Bảy, Chủ nhật. Bạn sẽ thấy cách lập hai lớp lịch, cách giữ người trực đón trả, và chỗ hay sai khi lịch học của trường thay đổi.
Nhịp làm việc ngược của trung tâm dạy thêm
Phần lớn cơ sở kinh doanh đông vào giờ hành chính, còn trung tâm dạy thêm thì ngược: ban ngày gần như trống, học sinh tới sau giờ tan trường, đông nhất từ 17 giờ 30 tới 21 giờ, cuối tuần kín lớp từ sáng tới chiều. Người làm ở trung tâm vì vậy làm ca muộn và làm cuối tuần là chuyện thường, và ngày nghỉ hằng tuần thường rơi vào đầu tuần.
Điểm khác thứ hai: giáo viên phần lớn dạy theo giờ, nhiều người có việc chính ở trường công hay nơi khác. Lịch của họ quyết định giờ lớp, chứ không phải trung tâm muốn xếp lúc nào cũng được. Lễ tân và trợ giảng mới là người làm theo ca thực sự, và chính họ là người hay bị kéo dài giờ nhất vì "học sinh chưa ai đón".
Điểm thứ ba là trách nhiệm với trẻ em. Học sinh tiểu học không tự về được; trung tâm phải có người trông cho tới khi phụ huynh tới đón. Giờ đóng cửa của trung tâm không phải giờ kết thúc lớp cuối, mà là lúc học sinh cuối cùng đã rời đi. Bảng ca phải tính khoảng đó vào.
Lớp một: lịch lớp theo kỳ
Ví dụ giả định một phần lịch lớp. Mỗi lớp gắn một giáo viên và một trợ giảng nếu là lớp nhỏ tuổi. Lịch này chốt đầu kỳ, chỉ đổi khi có lý do lớn.
| Lớp | Ngày | Giờ | Giáo viên | Trợ giảng |
|---|---|---|---|---|
| Tiếng Anh lớp 2 | Thứ Hai, thứ Tư | 17 giờ 30 – 19 giờ | Giáo viên A | Trợ giảng 1 |
| Toán lớp 5 | Thứ Ba, thứ Năm | 18 giờ – 19 giờ 30 | Giáo viên B | Không |
| Tiếng Anh lớp 7 | Thứ Ba, thứ Năm | 19 giờ 30 – 21 giờ | Giáo viên C | Không |
| Tiếng Anh lớp 3 | Thứ Bảy | 8 giờ – 9 giờ 30 | Giáo viên A | Trợ giảng 2 |
| Toán lớp 9 | Chủ nhật | 14 giờ – 16 giờ | Giáo viên D | Không |
Từ bảng lớp này, đọc ra được khung nào trung tâm có lớp, khung nào trống. Bảng ca vận hành dựa trên khung đó: bắt đầu trước lớp đầu tiên ít nhất ba mươi phút, kết thúc sau lớp cuối ít nhất ba mươi phút.
Trợ giảng gắn với lớp nhỏ tuổi nên lịch trợ giảng cũng theo kỳ. Nếu trợ giảng làm thêm giờ ở quầy hoặc trông học sinh chờ đón, phần đó ghi vào bảng ca vận hành, không ghi vào lịch lớp.
Lớp hai: ca vận hành theo tuần
Ví dụ giả định cho hai lễ tân và người trực đón trả. Ca tối ngày thường kéo tới khi học sinh cuối được đón; cuối tuần chia hai ca.
| Ngày | Ca | Giờ | Người | Việc chính |
|---|---|---|---|---|
| Thứ Hai – thứ Sáu | Ca chiều tối | 15 giờ 30 – 21 giờ 30 | Lễ tân 1 (thứ Hai, Tư, Sáu), Lễ tân 2 (thứ Ba, Năm) | Đón học sinh, điểm danh, trả lời phụ huynh, trông học sinh chờ |
| Thứ Bảy | Ca sáng | 7 giờ 30 – 13 giờ | Lễ tân 2 | Mở cửa, lớp sáng |
| Thứ Bảy | Ca chiều | 12 giờ 30 – 18 giờ | Lễ tân 1 | Lớp chiều, khoá cửa |
| Chủ nhật | Ca ngày | 7 giờ 30 – 16 giờ 30 | Lễ tân 2 | Có nghỉ giữa giờ, trợ giảng trông quầy lúc đó |
Mỗi lễ tân làm bốn ngày, cộng lại khoảng 23 đến 27 giờ một tuần, hợp với hai lễ tân bán thời gian, hoặc một người toàn thời gian nhận thêm việc ban ngày như tuyển sinh, gọi điện cho phụ huynh. Lễ tân 2 làm trọn cuối tuần nên nghỉ thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu. Nếu sau này giao thêm giờ, cộng tổng tuần để không vượt 48 giờ làm bình thường.
Học sinh chưa ai đón: quy tắc cho người trực
Ghi rõ người trực cuối mỗi tối. Mỗi tối có một người được ghi tên là người ở lại tới khi học sinh cuối cùng được đón. Không để "ai còn ở đó thì trông", vì đến 21 giờ 15 ai cũng nghĩ người kia sẽ ở lại.
Có mốc giờ liên hệ phụ huynh. Quá giờ tan lớp mười lăm phút mà chưa ai đón thì người trực gọi phụ huynh. Quá ba mươi phút thì báo quản lý trung tâm. Quy trình này dán ở quầy.
Không để một người lớn ở một mình với một học sinh trong phòng kín. Học sinh chờ đón ngồi ở khu quầy, khu mở, có camera nếu trung tâm có, và nếu được thì có hai người lớn ở lại. Đây là quy tắc bảo vệ cả trẻ lẫn nhân viên.
Giờ ở lại muộn là giờ làm. Người trực ở lại tới 21 giờ 45 vì phụ huynh đón muộn thì ghi giờ ra thật. Phần vượt giờ ca là làm thêm, phải nằm trong giới hạn luật. Nếu tối nào cũng phải ở lại muộn, đó là lỗi của giờ ca, không phải lỗi của người trực.
Báo phụ huynh giờ đón trước khi nhập học. Ghi giờ đóng cửa của trung tâm trong phiếu đăng ký và nhắc lại khi có phụ huynh hay đón muộn.
Đổi lịch khi trường công thay đổi thời khoá biểu
Đầu học kỳ hoặc khi trường của học sinh đổi giờ học, lịch lớp ở trung tâm phải đổi theo, kéo theo cả ca vận hành. Làm theo trình tự sau để không rối cả tháng:
- Hỏi phụ huynh, qua nhóm lớp, giờ tan trường mới của con và những ngày con có lịch học khác.
- Hỏi từng giáo viên dạy theo giờ lịch mới của họ ở nơi làm chính.
- Xếp lại lịch lớp theo kỳ trước, chỉ khi lịch lớp đã chốt mới xếp ca vận hành.
- Thông báo lịch lớp mới cho phụ huynh ít nhất một tuần trước khi áp dụng.
- Gửi ca vận hành mới cho lễ tân, trợ giảng, kèm những ngày ca đổi so với kỳ trước.
- Sau hai tuần, xem lại có lớp nào học sinh hay đến muộn, có khung nào lễ tân phải ở lại muộn liên tục, rồi chỉnh.
Đừng đổi lịch lớp giữa kỳ chỉ vì một giáo viên muốn đổi. Một lần đổi kéo theo hàng chục phụ huynh phải sắp xếp lại, và họ sẽ nhớ.
Ca tối của lễ tân: nghỉ giữa giờ và đường về
Ca chiều tối của lễ tân từ 15 giờ 30 tới 21 giờ 30 là sáu tiếng, đúng mốc mà Bộ luật Lao động 2019 yêu cầu nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút khi làm liên tục từ 6 giờ trở lên. Ở trung tâm dạy thêm, khoảng nghỉ đó khó chen nhất, vì từ 17 giờ tới 19 giờ học sinh đến liên tục, phụ huynh hỏi han ở quầy. Khung hợp lý thường là 16 giờ 30 đến 17 giờ, trước khi lớp đầu bắt đầu, hoặc 19 giờ 15 đến 19 giờ 45 khi lớp ca hai đã vào học.
Ghi khung nghỉ vào bảng ca và giao trợ giảng đang rảnh trông quầy trong lúc đó. Nếu trung tâm chỉ có một người ở quầy và không ai thay được, đó là dấu hiệu cần chia lại ca, chứ không phải lý do để lễ tân ăn tối vội sau quầy.
Chuyện đường về cũng nên tính. Lễ tân và trợ giảng nữ về lúc 21 giờ 30 qua đoạn đường vắng là điều chủ trung tâm nên hỏi đến. Có trung tâm cho người ca tối về cùng nhau, có trung tâm đặt quy ước nhắn vào nhóm khi đã về tới nhà. Không có quy định cứng nào ở đây, nhưng một câu hỏi "em về đường nào, có ổn không" khi xếp ca tối là thứ nhân viên nhớ lâu.
Tự kiểm hai lớp lịch trước đầu tuần
Mỗi tối Chủ nhật, người quản lý dành mười phút đi qua danh sách này rồi mới gửi lịch tuần vào nhóm của trung tâm:
- Mọi lớp trong tuần đều có giáo viên; lớp nào giáo viên báo nghỉ đã có người dạy thay và phụ huynh đã được báo.
- Lớp học sinh nhỏ tuổi có trợ giảng như lịch kỳ.
- Ca vận hành bắt đầu trước lớp đầu tiên và kết thúc sau lớp cuối cùng của từng ngày, kể cả ngày có lớp bù.
- Mỗi tối có tên người trực cuối ở lại tới khi học sinh được đón hết.
- Mỗi lễ tân, trợ giảng có ít nhất một ngày nghỉ trọn và tổng tuần không vượt 48 giờ làm bình thường.
- Tuần trước có ai phải ở lại quá giờ nhiều lần không; nếu có, ca tuần này đã chỉnh chưa.
Sáu câu này cũng là cách nhanh nhất để người mới vào làm quản lý hiểu trung tâm vận hành ra sao, nên in một bản để ở quầy.
Chỗ hay sai ở trung tâm dạy thêm nhỏ
- Trợ giảng làm lễ tân luôn mà không tính giờ. Trợ giảng xong lớp lúc 19 giờ, ngồi lại quầy tới 21 giờ 30 trả lời phụ huynh. Nếu cần, xếp thành ca và ghi giờ; không thì để trợ giảng về đúng giờ.
- Không có người thay khi giáo viên báo nghỉ. Giữ danh sách hai ba giáo viên dự phòng cho từng môn, cùng trình độ lớp, đã từng dạy thử ở trung tâm.
- Cuối tuần không có nghỉ giữa giờ. Lễ tân làm Chủ nhật từ sáng tới chiều mà ăn trưa ở quầy. Ghi khung nghỉ, cho trợ giảng hoặc quản lý trông quầy lúc đó.
- Mùa thi xếp thêm lớp mà không xếp thêm người. Tháng ôn thi vào lớp 10 và cuối kỳ, trung tâm mở thêm lớp nhưng vẫn hai lễ tân. Nhận một người bán thời gian cho khung tối các tháng này, báo trước từ đầu kỳ.
Câu nên hỏi lễ tân mỗi tháng: "Tháng này có tối nào em phải ở lại quá giờ không, vì sao?" Câu trả lời cho bạn biết bảng ca đang hở ở đâu nhanh hơn bất kỳ con số nào.
Câu hỏi thường gặp
Giáo viên dạy theo giờ có cần ghi vào bảng ca không?
Giáo viên dạy theo giờ có lịch lớp theo kỳ, không cần bảng ca tuần như lễ tân. Nhưng giờ dạy thực tế, giờ dạy bù và giờ dạy thay vẫn phải ghi lại theo buổi để đối chiếu cuối tháng và để biết ai đang dạy nhiều hơn thoả thuận.
Trung tâm nhỏ có 1 lễ tân thì xếp ngày nghỉ thế nào?
Một lễ tân không thể làm bảy ngày. Chọn ngày ít lớp nhất trong tuần làm ngày nghỉ của lễ tân, ngày đó trợ giảng hoặc chủ trung tâm trực quầy. Nếu cả tuần đều có lớp, cần thêm một lễ tân bán thời gian cho cuối tuần.
Phụ huynh đón muộn thường xuyên thì nên làm gì?
Nói chuyện riêng với phụ huynh, nhắc giờ đóng cửa ghi trong phiếu đăng ký, hỏi có cách nào đón đúng giờ không. Không nên để nhân viên ở lại muộn mỗi tối mà không tính giờ. Nếu tình trạng kéo dài, cân nhắc chuyển con sang lớp sớm hơn.
Trợ giảng là sinh viên có được làm đến 21 giờ 30 không?
Được nếu trợ giảng đã đủ tuổi lao động theo quy định và đồng ý với giờ làm đó; sau 22 giờ là làm việc ban đêm. Với người chưa đủ 18 tuổi, có quy định riêng về giờ làm và làm đêm, nên tra văn bản hiện hành trước khi xếp ca tối muộn.
Mùa hè trung tâm có lớp ban ngày thì đổi ca thế nào?
Mùa hè lịch lớp dời lên ban ngày, ca vận hành cũng phải dời theo, không cộng thêm vào ca tối cũ. Lập bảng ca mùa hè riêng, báo nhân viên trước ít nhất hai tuần, và hỏi ai có lịch học hè hoặc việc riêng để sắp xếp từ đầu.