Tiệm nail và spa nhỏ nên xếp ca theo hai nhóm: ca sớm phủ buổi sáng và đầu giờ chiều, ca muộn vào từ giữa trưa và ở lại tới đóng cửa, sao cho từ 17 giờ tới 20 giờ và cả ngày thứ Bảy, Chủ nhật có nhiều kỹ thuật viên nhất. Việc vệ sinh, tiệt trùng dụng cụ và đón khách cần người riêng hoặc thời gian riêng được ghi vào ca, không làm chen giữa hai khách.
Bài dùng ví dụ giả định một tiệm ở TP Hồ Chí Minh có 5 kỹ thuật viên nail, 2 kỹ thuật viên chăm sóc da và gội dưỡng sinh, 1 lễ tân; mở từ 9 giờ đến 21 giờ. Bạn sẽ thấy bảng chia ca, cách xử lý dịch vụ dài sát giờ đóng cửa, cách sắp ngày nghỉ khi cả tiệm đều muốn nghỉ cuối tuần, và những việc không nên giao kỹ thuật viên làm ngoài giờ.
Nhịp khách của tiệm nail, spa khác gì tiệm tóc
Khách tiệm nail và spa đông vào sau giờ làm và cuối tuần, buổi sáng ngày thường thưa, giờ trưa có một đợt nhỏ khách văn phòng tranh thủ làm móng. Khác với tiệm tóc, ở đây nhiều dịch vụ kéo dài và cần ngồi liền: đắp gel, vẽ móng có thể mất hơn một tiếng, gói chăm sóc da cùng gội dưỡng sinh thường từ 60 đến 120 phút. Một kỹ thuật viên nhận khách lúc 19 giờ 30 cho gói 90 phút là đã chắc chắn ở lại quá 21 giờ.
Điểm khác thứ hai là vệ sinh. Dụng cụ dũa, kềm, khăn, bồn ngâm chân phải được làm sạch và tiệt trùng giữa các khách, và việc này mất thời gian thật. Nếu bảng ca không chừa khoảng đó, kỹ thuật viên sẽ làm vội hoặc làm sau giờ đóng cửa không được tính giờ. Cả hai kết quả đều không tốt: khách nhìn thấy dụng cụ không sạch là không quay lại, còn nhân viên làm thêm không tính là sớm bỏ đi.
Thứ ba, tiệm nail thường có kỹ thuật viên trả theo dịch vụ. Chuyện ai được xếp ca muộn, ai được làm cuối tuần, không chỉ là chuyện giờ giấc mà còn là chuyện thu nhập. Bảng ca phải công khai và có quy tắc luân phiên, không thì ca đông khách trở thành thứ chủ tiệm "ban" cho người thân quen.
Bảng ca mẫu cho ngày thường và cuối tuần
Ví dụ giả định. Ca sớm và ca muộn gối nhau từ 12 giờ 30 đến 17 giờ, đúng khoảng khách bắt đầu tăng.
| Ca | Giờ | Ngày thường | Thứ Bảy, Chủ nhật |
|---|---|---|---|
| Ca sớm | 8 giờ 30 – 17 giờ | 2 kỹ thuật viên nail, 1 chăm sóc da | 2 kỹ thuật viên nail, 1 chăm sóc da |
| Ca muộn | 12 giờ 30 – 21 giờ | 2 kỹ thuật viên nail, 1 chăm sóc da | 3 kỹ thuật viên nail, 1 chăm sóc da |
| Lễ tân | 9 giờ – 17 giờ hoặc 13 giờ – 21 giờ | 1, xoay sáng chiều | 1 ca chiều, ca sáng do kỹ thuật viên ca sớm kiêm |
| Ca chồng tối | 17 giờ – 21 giờ | Không | 1 kỹ thuật viên nail bán thời gian |
Ngày thường tiệm chạy với tối đa sáu người cùng lúc, cuối tuần với bảy tám người trong khung chiều tối. Với năm kỹ thuật viên nail, mỗi người nghỉ một ngày giữa tuần, ca muộn cuối tuần cần thêm một người bán thời gian để không ai phải làm hai ca liền.
Ca sớm đến lúc 8 giờ 30 dù tiệm mở 9 giờ: nửa tiếng đó dành cho bật đèn, kiểm máy tiệt trùng, xếp khăn, chuẩn bị bồn ngâm. Nếu tiệm của bạn chuẩn bị nhanh hơn, rút ngắn lại, nhưng đừng bỏ hẳn khoảng này ra khỏi giờ ca.
Dịch vụ dài sát giờ đóng cửa: đặt quy tắc từ trước
Giờ nhận khách cuối theo thời lượng dịch vụ. Lấy giờ đóng cửa trừ thời lượng dịch vụ và mười lăm phút dọn dẹp. Tiệm đóng 21 giờ thì gói 90 phút nhận muộn nhất 19 giờ 15, sơn gel thường nhận muộn nhất khoảng 20 giờ. Viết quy tắc này cho lễ tân và áp dụng như nhau với mọi khách.
Người nhận khách muộn được ghi giờ ra thật. Nếu có ngày phải nhận khách muộn hơn quy tắc, kỹ thuật viên đó ghi giờ ra thật vào sổ. Phần vượt giờ làm bình thường là làm thêm, cần sự đồng ý của người lao động và nằm trong giới hạn luật cho phép.
Không để một kỹ thuật viên ở lại một mình với khách lúc đóng cửa. Tiệm nhỏ buổi tối dễ chỉ còn một người. Quy định ít nhất hai người cùng đóng cửa, kể cả khi một người đã xong khách sớm hơn, để đảm bảo an toàn cho cả nhân viên lẫn tiền trong két.
Luân phiên ai nhận khách cuối. Khách cuối thường kéo dài giờ về. Ghi vòng luân phiên trong bảng để không phải người hiền lành nhất lúc nào cũng nhận.
Chia ca cuối tuần khi ai cũng muốn nghỉ cuối tuần
Tiệm nail, spa sống nhờ cuối tuần, nhưng kỹ thuật viên cũng có gia đình, con nhỏ, tiệc cưới bạn bè vào đúng thứ Bảy, Chủ nhật. Nếu bạn cấm hẳn nghỉ cuối tuần, người giỏi sẽ đi tìm tiệm khác. Nếu để tự do, cuối tuần thiếu người. Cách dung hoà thường gặp là cho mỗi người một số ngày cuối tuần được nghỉ trong tháng, đăng ký trước.
Ví dụ: mỗi kỹ thuật viên được nghỉ một ngày cuối tuần trong tháng, đăng ký trước ngày 20 của tháng trước, mỗi ngày cuối tuần tối đa một người nghỉ. Người đăng ký trước được ưu tiên, trùng nhau thì người đã được ưu tiên tháng trước nhường lại. Ghi danh sách đăng ký vào bảng tính chung để ai cũng thấy.
Câu nói với nhân viên khi phải từ chối: "Chủ nhật đó đã có chị Lan đăng ký nghỉ trước, em chọn ngày khác trong tháng được không? Nếu là việc gia đình gấp, em nói với chị để chị tìm người đổi ca cho em." Từ chối có lý do rõ và có lối thoát thì nhân viên dễ chấp nhận hơn nhiều so với một câu "cuối tuần không nghỉ được".
Những dịp như 8/3 và 20/10 tiệm nail đông bất thường. Đánh dấu sẵn trên lịch năm, thông báo trước một tháng là các ngày đó không nhận đăng ký nghỉ, trừ trường hợp có lý do chính đáng.
Những việc không nên giao kỹ thuật viên làm ngoài giờ
Tiệm nhỏ hay có thói quen nhờ "tiện tay" sau ca. Mỗi việc một chút, cộng lại mỗi tuần thành vài tiếng làm không công. Các việc sau nên nằm trong giờ ca hoặc giao người riêng:
- Tiệt trùng và xếp lại toàn bộ dụng cụ cuối ngày: cần ghi vào giờ ca đóng cửa, chia luân phiên.
- Giặt, phơi, gấp khăn: nhiều tiệm thuê giặt ngoài; nếu tự giặt, xếp người ca sớm làm lúc vắng khách buổi sáng.
- Đăng ảnh mẫu móng lên trang của tiệm: là việc của tiệm, nếu giao thì tính vào giờ làm hoặc thoả thuận rõ.
- Trả lời tin nhắn đặt lịch của khách sau giờ làm: giao cho lễ tân trong ca, ngoài giờ thì để tin nhắn tự động hẹn trả lời sáng hôm sau.
- Kiểm kho sơn, gel, vật tư: làm vào buổi sáng thưa khách, mỗi tuần một lần, theo người được phân công.
Việc ngoài giờ không ghi lại không chỉ là chuyện công bằng. Khi có tranh chấp về giờ làm, tiệm không có gì để đối chiếu. Ghi rõ từ đầu luôn đỡ hơn giải thích về sau.
Người bán thời gian cho ca chồng tối
Ca chồng tối từ 17 giờ đến 21 giờ là chỗ hợp nhất để dùng kỹ thuật viên bán thời gian: sinh viên đã học xong khoá làm móng, người có việc chính ban ngày, thợ đã nghỉ sinh con muốn đi làm lại vài buổi một tuần. Bốn tiếng mỗi buổi, ba buổi một tuần là đủ để tiệm không phải kéo ca của người toàn thời gian.
Khi nhận người bán thời gian, kiểm tay nghề bằng cách cho làm thử trên người trong tiệm chứ không trên khách, và cho làm kèm một kỹ thuật viên lâu năm trong hai ba buổi đầu. Bảng ca nên ghi họ vào cùng ca với người có kinh nghiệm, để khi gặp khách khó tính hay dịch vụ lạ có người hỗ trợ.
Để giữ người bán thời gian lâu, cố định ngày cho họ thay vì gọi khi cần. Người làm thêm buổi tối đã sắp lịch học hay việc chính quanh những ngày đó; bị đổi lịch liên tục, họ sẽ nhận ca ở tiệm khác. Hỏi họ mỗi tháng một lần: "Tháng sau em vẫn giữ tối thứ Năm, thứ Sáu, thứ Bảy được không, hay muốn đổi?" Hợp đồng, giờ làm và cách trả công của người bán thời gian nên làm rõ bằng văn bản; chi tiết pháp lý hỏi kế toán hoặc cơ quan quản lý lao động.
Tự kiểm bảng ca tiệm nail, spa trước khi gửi
Trước khi chốt bảng tuần, đi qua sáu câu hỏi này:
- Khung 17 giờ đến 20 giờ mỗi ngày có ít nhất bao nhiêu kỹ thuật viên nail? Đủ cho số khách trung bình của khung đó trong tháng trước chưa?
- Ngày nào chỉ có một kỹ thuật viên chăm sóc da? Ngày đó lễ tân có hạn chế nhận gói dài chưa?
- Lễ tân nghỉ thì ai trực quầy, ai trả lời tin nhắn? Tên người đó đã ghi trong bảng chưa?
- Mỗi người làm bao nhiêu giờ trong tuần? Có ai vượt 48 giờ làm bình thường không?
- Mỗi người có ít nhất 24 giờ nghỉ liên tục trong tuần không?
- Ca đóng cửa mỗi ngày có ít nhất hai người không?
Sáu câu này không thay được việc hỏi nhân viên, nhưng bắt được những lỗi mà người soạn bảng vì quen mắt hay bỏ sót: một tối thứ Tư chỉ còn một người, một lễ tân nghỉ mà không ai trực quầy, một kỹ thuật viên bị xếp ca muộn hôm trước rồi ca sớm hôm sau. Nếu một câu trả lời là "chưa", sửa trước khi gửi. Sửa bảng trong lúc soạn mất năm phút, sửa sau khi đã gửi nhóm mất cả buổi nhắn qua nhắn lại.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm nail nhỏ có cần lễ tân riêng không?
Tiệm dưới bốn kỹ thuật viên thường để kỹ thuật viên kiêm đón khách và thu tiền. Khi tiệm từ năm người trở lên, ngày cuối tuần đông, một lễ tân giúp kỹ thuật viên không phải bỏ dở khách đang làm để ra quầy. Có thể bắt đầu bằng lễ tân bán thời gian chỉ cho ca chiều tối.
Kỹ thuật viên ăn trưa lúc nào khi khách đến liên tục?
Ghi khung nghỉ cố định cho từng người, so le nhau, và lễ tân không nhận khách vào khung đó của người ấy. Nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút khi làm liên tục từ 6 giờ trở lên. Ăn vội giữa hai khách không phải là nghỉ giữa giờ.
Có nên xếp kỹ thuật viên làm ca 12 tiếng vào cuối tuần?
Không nên coi đó là lịch thường xuyên. Làm 12 tiếng nghĩa là phần lớn vượt giờ làm bình thường trong ngày, thành làm thêm, cần người lao động đồng ý và nằm trong giới hạn luật. Thêm một người bán thời gian ca chồng tối thường hợp lý hơn kéo dài ca.
Kỹ thuật viên trả theo dịch vụ có cần ghi giờ làm không?
Vẫn cần. Cách trả công không thay đổi việc người lao động có giờ làm, nghỉ giữa giờ, nghỉ hằng tuần. Ghi giờ còn giúp bạn thấy ai đang phải chờ khách quá lâu mà không có thu nhập, để chỉnh lại số người mỗi ca.
Ngày 8/3 và 20/10 nên xếp ca thế nào?
Báo trước ít nhất một tháng là các ngày đó không nhận đăng ký nghỉ trừ việc gấp, thêm ca chồng từ trưa tới tối, và mời người bán thời gian quen việc làm thêm. Đặt giới hạn số khách nhận theo giờ để không ai phải làm tới khuya.