Lịch trực Tết cho văn phòng hay cơ quan nhỏ khác hẳn lịch ca Tết của quán, tiệm: không ai phải bán hàng, việc chính là trông trụ sở, kiểm tra định kỳ và nghe điện thoại khẩn, nên mỗi ngày chỉ cần một người, mỗi lượt vài giờ, ưu tiên người ở gần, và phải có sổ trực để ghi lại mỗi lần kiểm.
Ví dụ xuyên bài là văn phòng một hợp tác xã nông nghiệp ở Khánh Hoà, 10 người, nghỉ Tết 9 ngày liền, có kho nhỏ để phân bón và máy móc (ví dụ giả định). Phần dưới đi qua việc chuẩn bị trước kỳ nghỉ, lịch trực mẫu, cách chia người theo quê gần xa và luân phiên giữa các năm, nội dung sổ trực, rồi chuyện nghỉ bù sau Tết.
Trực Tết ở văn phòng là trực gì
Ở quán ăn hay tiệm tóc, Tết là mùa cao điểm, lịch ca Tết là chuyện ai đứng bán ngày nào. Ở một văn phòng, hợp tác xã hay cơ quan nhỏ, Tết là khoảng thời gian trụ sở bỏ trống dài nhất trong năm. Rủi ro thay đổi hẳn: không phải thiếu người phục vụ khách, mà là chập điện, dột nước, mất trộm, hoặc một việc khẩn với đối tác không ai nhận.
Vì vậy trực Tết ở đây gồm ba việc. Một là kiểm tra trụ sở theo giờ hẹn: mở cửa, đi một vòng, xem điện nước, khoá lại. Hai là nghe điện thoại khẩn của đối tác, khách hàng hoặc chính quyền địa phương, nếu cơ quan có việc phải phối hợp. Ba là ghi sổ để sau Tết mọi người biết những ngày nghỉ đã có gì xảy ra.
Ba việc này không cần người ngồi trọn ngày. Một lượt trực Tết điển hình ở văn phòng nhỏ là đến trụ sở một lần vào buổi sáng, ở lại khoảng một đến hai giờ, rồi giữ máy điện thoại chung đến tối. Nếu lịch của bạn đang bắt một người ngồi văn phòng từ 7 giờ đến 17 giờ ngày mùng 2 Tết mà không có việc gì, hãy xem lại.
Có những cơ quan buộc phải có người ứng trực đầy đủ theo yêu cầu của cấp trên hoặc của ngành. Trường hợp đó, làm theo văn bản hướng dẫn của nơi quản lý, phần dưới chỉ giúp bạn sắp xếp người cho công bằng và ghi chép gọn.
Việc cần xong trước ngày nghỉ Tết
Người trực Tết làm được ít hay nhiều phụ thuộc vào buổi chiều cuối cùng trước kỳ nghỉ. Chia các việc sau cho từng người, xong thì đánh dấu, người lập lịch kiểm lại trước khi khoá cửa:
- Cất tài liệu, hồ sơ, con dấu, tiền mặt vào tủ khoá; tiền mặt nên nộp ngân hàng trước kỳ nghỉ thay vì để ở trụ sở.
- Rút điện các thiết bị không cần chạy, chỉ để tủ lạnh, camera, đèn bảo vệ; ghi lại thiết bị nào đang để chạy.
- Kiểm cửa sổ, mái tôn, máng nước, nhất là ở nơi hay mưa cuối năm.
- Đổ rác, dọn đồ ăn trong tủ lạnh, tránh mùi và chuột bọ suốt 9 ngày.
- Lập danh sách người cần gọi khi có sự cố: điện lực, cấp nước, thợ sửa điện quen, người giữ chìa khoá kho.
- Giao chìa khoá cho người trực theo lịch, ghi rõ ai giữ chìa nào.
- Cài tin nhắn trả lời tự động ghi lịch nghỉ Tết và cách liên hệ khẩn.
- Chụp ảnh hiện trạng kho và các phòng, để người trực có cái so khi đi kiểm.
Mục chụp ảnh nghe có vẻ thừa, nhưng đến mùng 3 người trực mở kho thấy một bao phân bón rách, họ sẽ không biết là rách từ trước hay mới bị chuột cắn. Có ảnh ngày 29 thì trả lời được ngay.
Mẫu lịch trực Tết 9 ngày cho văn phòng 10 người
Lịch giả định cho kỳ nghỉ từ 28 tháng Chạp đến mùng 6. Mỗi ngày một người kiểm trụ sở buổi sáng và giữ máy chung đến 20 giờ. Năm người ở gần trụ sở (dưới 10 cây số) nhận các ngày giữa Tết, người ở xa nhận ngày đầu và cuối kỳ nghỉ.
| Ngày | Người trực | Ở cách trụ sở | Giờ kiểm trụ sở | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 28 tháng Chạp | Hùng | 25 km, về quê từ 29 | 8:00–10:00 | Kiểm lần cuối sau buổi dọn dẹp |
| 29 tháng Chạp | Mai | 3 km | 8:00–9:30 | |
| Mùng 1 | Chủ nhiệm hợp tác xã | 2 km | 9:00–10:00 | Năm nay người đứng đầu nhận mùng 1 |
| Mùng 2 | Tuấn | 5 km | 8:00–9:30 | |
| Mùng 3 | Lan | 4 km | 8:00–9:30 | |
| Mùng 4 | Đức | 7 km | 8:00–9:30 | Kiểm kỹ kho máy |
| Mùng 5 | Mai | 3 km | 8:00–9:30 | Mai nhận hai ngày, được nghỉ bù hai buổi |
| Mùng 6 | Quang | 40 km, lên lại từ mùng 5 | 8:00–11:00 | Mở cửa, thông gió, chuẩn bị ngày đi làm |
Để ý ngày mùng 1: lịch này giao cho người đứng đầu. Đây là ngày ai cũng muốn ở nhà nhất, và người lãnh đạo nhận ngày đó là cách dễ được chấp nhận nhất. Nếu năm nay không thể, ghi rõ ai nhận mùng 1 để năm sau người đó được tránh.
Năm người ở xa không có tên giữa Tết nhưng nằm trong vòng của các ngày đầu và cuối kỳ. Năm sau, đảo thứ tự trong từng nhóm để người nhận 29 Tết năm nay sẽ nhận mùng 5 năm sau.
Chia người theo quê gần xa và luân phiên giữa các năm
Hỏi kế hoạch về quê trước khi xếp. Khoảng một tháng trước Tết, hỏi từng người: về quê ngày nào, lên lại ngày nào, quê cách trụ sở bao xa. Ghi vào một bảng nhỏ. Xếp lịch khi chưa có thông tin này là xếp mù, và sẽ phải đổi đi đổi lại.
Người ở gần không phải gánh hết. Dễ nhất là giao toàn bộ ngày Tết cho người ở gần trụ sở, nhưng người đó cũng có gia đình, có khách đến chúc Tết. Giới hạn mỗi người ở gần tối đa hai ngày trực trong một kỳ Tết, phần còn lại chia vào đầu và cuối kỳ cho người ở xa.
Ghi lại ai trực ngày nào, giữ qua nhiều năm. Một dòng mỗi năm trong bảng tính: tên, ngày trực Tết. Sau ba năm, bảng này cho thấy ai đã nhận mùng 1, mùng 2 bao nhiêu lần. Không có bảng, mỗi năm đều tranh luận dựa trên trí nhớ.
Người mới vào làm không nhận ngày khó ngay năm đầu. Người mới chưa quen trụ sở, chưa biết thiết bị nào phải để chạy, chưa biết ai cần gọi. Cho họ nhận ngày 28 hoặc mùng 6, khi còn người khác ở quanh.
Cho phép đổi, nhưng đổi cặp. Hai người tự đổi ngày với nhau thì báo người lập lịch, sửa vào bảng, và bảng lưu năm phải ghi người thật sự đã trực.
Giữ điện thoại khẩn từ xa trong kỳ nghỉ
Phần lớn thời gian trực Tết là giữ máy, không phải ngồi ở trụ sở. Giữ máy cho đúng cũng cần vài quy ước:
- Dùng một số điện thoại chung của cơ quan, chuyển theo ngày trực, để đối tác không phải gọi vào số cá nhân của từng người.
- Người trực giữ máy từ giờ kiểm trụ sở xong đến khoảng 20 giờ, ngoài khung đó chỉ việc thật khẩn mới gọi người đứng đầu.
- Có danh sách những việc được coi là khẩn trong dịp Tết: sự cố ở trụ sở, yêu cầu của chính quyền địa phương, đối tác báo hàng hoá hư hỏng. Hỏi thăm, chúc Tết, hỏi lịch làm việc thì trả lời ngắn hoặc để tin nhắn tự động lo.
- Mỗi cuộc gọi có việc phải làm tiếp sau Tết thì ghi vào sổ trực cùng tên, số liên hệ người gọi, để ngày đầu đi làm có người xử lý.
- Cuối ngày trực, người trực nhắn một dòng vào nhóm nội bộ: đã kiểm trụ sở lúc mấy giờ, có gì bất thường, đã bàn giao máy cho người trực ngày mai chưa.
Tin nhắn cuối ngày giúp người đứng đầu yên tâm mà không phải gọi hỏi giữa ngày Tết, và giúp người trực ngày hôm sau biết mình đang nhận một trụ sở trong tình trạng nào.
Sổ trực Tết ghi những gì
Sổ trực Tết là một quyển sổ đặt ở bàn tiếp khách, hoặc một trang bảng tính dùng chung. Mỗi lần đến trụ sở ghi một dòng. Mẫu cột và vài dòng ví dụ giả định:
| Ngày, giờ đến – về | Người trực | Điện, nước | Cửa, khoá, kho | Việc phát sinh | Đã báo ai |
|---|---|---|---|---|---|
| Mùng 2, 8:05–9:20 | Tuấn | Bình thường | Đủ khoá, kho nguyên | Không | |
| Mùng 3, 8:10–9:40 | Lan | Mất điện từ đêm, có lại lúc 9:00 | Đủ | Kiểm tủ lạnh, đồ hỏng đã bỏ | Báo chủ nhiệm |
| Mùng 4, 8:00–9:50 | Đức | Bình thường | Một tấm tôn kho máy bị lật gió | Chằng tạm bằng dây | Báo chủ nhiệm, hẹn thợ mùng 7 |
Ngày đầu đi làm sau Tết, người phụ trách đọc sổ trước tiên, giải quyết các dòng còn treo. Sổ cũng là bằng chứng giờ có mặt của người trực, dùng khi tính nghỉ bù và các khoản liên quan.
Nghỉ bù và quyền lợi của người trực Tết
Ngày Tết là ngày nghỉ lễ có hưởng lương theo Bộ luật Lao động. Người được phân công trực Tết là làm việc vào ngày nghỉ lễ, nên cách tính tiền lương cho thời gian đó có quy định riêng; phần tính lương chi tiết bạn nên hỏi kế toán và tra văn bản hiện hành, bài này không đi vào con số.
Về sắp xếp, nhiều cơ quan nhỏ chọn cho người trực Tết nghỉ bù ngày làm việc sau kỳ nghỉ, tương ứng với số buổi đã trực. Nghỉ bù cần ghi ngay trên lịch Tết, như dòng của Mai trong bảng mẫu, để không bị quên khi công việc đầu năm dồn dập. Nghỉ bù hay tính tiền, chọn cách nào cũng nên thống nhất với người lao động trước Tết, không để đến sau mới bàn.
Thời gian thực tế của mỗi lượt trực nên lấy từ sổ trực, không lấy từ lịch dự kiến. Người trực mùng 4 trong ví dụ ở lại gần hai giờ vì phải chằng mái tôn; nếu chỉ tính theo lịch thì họ bị thiệt.
Câu mẫu thông báo lịch: “Lịch trực Tết năm nay anh chị em xem giúp, ai cần đổi thì tự trao đổi rồi báo lại trước ngày 20 tháng Chạp. Người trực mỗi buổi được nghỉ bù một buổi trong tháng Giêng, đã ghi sẵn trên lịch.” Gửi lịch trước Tết ít nhất ba tuần, khi mọi người còn chưa mua vé xe về quê.
Câu hỏi thường gặp
Văn phòng nhỏ có cần trực Tết không?
Nếu trụ sở có tài sản, kho, hoặc thiết bị phải chạy liên tục, nên có người kiểm định kỳ. Nếu trụ sở chỉ có bàn ghế và đã cất hết tài liệu, chỉ cần một người giữ điện thoại khẩn và một hai lần ghé kiểm.
Mỗi ngày trực Tết nên kéo dài bao lâu?
Với văn phòng nhỏ, một lượt kiểm trụ sở từ một đến hai giờ vào buổi sáng, cộng giữ điện thoại khẩn đến tối là đủ. Không nên bắt người trực ngồi trọn ngày nếu không có việc cụ thể.
Ai nên trực mùng 1 Tết?
Người đứng đầu đơn vị nhận mùng 1 thường được mọi người đồng thuận nhất. Nếu không được, luân phiên theo bảng lưu nhiều năm để không ai phải nhận mùng 1 hai năm liền.
Người trực Tết có được nghỉ bù không?
Có thể bố trí nghỉ bù hoặc tính lương làm việc ngày lễ theo quy định. Cách nào cũng phải thống nhất với người lao động trước Tết và nên hỏi kế toán, tra văn bản hiện hành về tiền lương ngày lễ.
Phát hiện mất trộm khi trực Tết thì làm gì?
Không tự vào kiểm nếu thấy dấu hiệu người lạ còn trong trụ sở. Báo công an, báo người đứng đầu, chụp ảnh hiện trạng, không dọn dẹp trước khi cơ quan chức năng đến, rồi ghi đầy đủ vào sổ trực.