DieuDong.comĐiều Động
Giờ làm, nghỉ, làm đêm, làm thêm đúng luật

Giờ làm việc bình thường theo Bộ luật Lao động: xếp ca 8 tiếng, 48 giờ một tuần

Giờ làm việc bình thường không quá 8 giờ một ngày, 48 giờ một tuần. Cách tính giờ một ca, ví dụ bảng ca quán 6 người và các chỗ hay vượt giờ.

Two baristas wiping the counter of a small Danang coffee shop at dawn, seen from behind, soft golden window light, teal cups and a blank sheet on the bar

Theo Bộ luật Lao động 2019, giờ làm việc bình thường không quá 8 giờ trong một ngày và không quá 48 giờ trong một tuần. Bảng ca của quán hay tiệm chỉ cần giữ hai mức đó cho từng người, phần vượt lên là làm thêm giờ và phải theo luật riêng về làm thêm.

Chỗ khó không nằm ở con số mà ở cách đếm: giờ đến sớm thay đồng phục, mười lăm phút dọn sau đóng cửa, buổi họp đầu tuần đều là giờ làm. Dưới đây là cách tính giờ cho một ca, cách chọn tính theo ngày hay theo tuần, một bảng ca mẫu cho quán cà phê 6 người và danh sách những chỗ hay vượt giờ mà chủ quán ít để ý. Các con số trong bài lấy từ Bộ luật Lao động 2019; trước khi chốt nội quy, bạn nên tra lại văn bản hiện hành vì nghị định hướng dẫn có thể thay đổi.

8 giờ một ngày, 48 giờ một tuần nghĩa là gì khi quán mở 14 tiếng

Nhiều chủ quán đọc con số 8 giờ rồi lo rằng quán mở từ sáng sớm đến tối muộn là phạm luật. Không phải vậy. Giới hạn áp cho từng người lao động, không áp cho giờ mở cửa. Quán mở 14 tiếng vẫn đúng luật nếu được chia thành hai hoặc ba ca, mỗi người chỉ đứng một ca trong ngày và tổng giờ của họ trong tuần không vượt 48.

Ngược lại, quán chỉ mở 9 tiếng mà chủ bắt một nhân viên đứng từ lúc mở đến lúc đóng thì đã quá 8 giờ của người đó, dù quán nhìn có vẻ nhỏ và nhàn. Nghĩa là câu hỏi đúng không phải “quán mở bao lâu” mà là “mỗi người trong bảng ca đứng bao lâu”.

Hãy tách hai con số ra mà kiểm: cột giờ trong ngày của từng người và cột tổng giờ trong tuần của từng người. Một người có thể làm 8 giờ mỗi ngày trong 6 ngày, vừa đúng 48 giờ. Nếu người đó làm cả 7 ngày thì vừa vượt 48 giờ vừa mất ngày nghỉ hằng tuần, nên bảng ca 6 ngày làm, 1 ngày nghỉ là khung an toàn nhất cho quán nhỏ. Còn nếu quán muốn nhân viên chỉ làm 5 ngày, mỗi ngày 8 giờ thì tổng 40 giờ, thấp hơn trần và vẫn đúng luật.

Tính theo ngày hay theo tuần: chọn một cách và ghi vào nội quy

Luật cho người sử dụng lao động quy định giờ làm việc theo ngày hoặc theo tuần, nhưng phải thông báo cho người lao động biết. Hai cách khác nhau ở chỗ ngày nào được dài hơn ngày nào, tóm tắt như sau.

Tiêu chíTính theo ngàyTính theo tuần
Mỗi ngàyKhông quá 8 giờ bình thườngCó thể có ngày dài hơn 8 giờ, nhưng vẫn có trần trong ngày do luật quy định
Mỗi tuầnKhông quá 48 giờKhông quá 48 giờ
Hợp vớiQuán có ca đều nhau, lượng khách ổn địnhQuán có ngày đông ngày vắng rõ rệt, cuối tuần cần ca dài hơn
Rủi ro hay gặpCa đóng cửa kéo dài thêm vài chục phút mà không ai ghiQuên rằng ngày dài vẫn có trần và tổng tuần vẫn là 48
Cần ghi ở đâuNội quy hoặc thông báo giờ làm, hợp đồngNội quy hoặc thông báo giờ làm, hợp đồng

Trần giờ trong ngày khi tính theo tuần là con số cụ thể trong Điều 105, bạn nên mở đúng điều luật đó ra đọc thay vì nhớ theo lời truyền miệng. Với quán dưới mười người, tính theo ngày dễ kiểm hơn nhiều: nhìn từng ô trong bảng ca là biết ngay có ô nào quá 8 giờ hay không.

Một ca được tính từ lúc nào đến lúc nào

Giờ đến sớm theo yêu cầu là giờ làm. Nếu quán yêu cầu có mặt trước giờ mở cửa mười lăm phút để bật máy, kê bàn, thay đồng phục thì mười lăm phút đó nằm trong ca. Ghi ca là 6 giờ 15 đến 14 giờ 15 chứ không phải 6 giờ 30 đến 14 giờ 30 rồi coi phần đến sớm là tự nguyện.

Dọn dẹp sau đóng cửa là giờ làm. Quán đóng cửa lúc 22 giờ nhưng nhân viên lau sàn, đếm két, đổ rác đến 22 giờ 30 thì ca kết thúc lúc 22 giờ 30. Đây là chỗ bị lệch nhiều nhất, cộng dồn cả tháng có thể ra vài chục giờ.

Họp, tập huấn do quán triệu tập là giờ làm. Buổi họp tối chủ nhật hay buổi học pha chế món mới mà quán yêu cầu tham dự thì phải cộng vào tổng giờ tuần của người đó, kể cả khi rơi vào ngày nghỉ của họ.

Nghỉ giữa giờ được đối xử theo luật riêng. Người làm từ 6 giờ trở lên được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút, ca đêm ít nhất 45 phút. Văn bản hướng dẫn quy định khoản nghỉ này được tính vào thời giờ làm việc; bạn nên tra lại văn bản hiện hành trước khi trừ giờ nghỉ khỏi ca.

Thời gian chờ tại chỗ theo yêu cầu cũng nên tính. Bảo nhân viên ở lại quán chờ hàng về rồi mới cho về thì giờ chờ đó là giờ làm, dù người đó ngồi không. Nếu không muốn trả cho giờ chờ, hãy xếp lại giờ nhận hàng.

Bảng ca mẫu: quán cà phê 6 người ở Đà Nẵng mở 6 giờ 30 đến 22 giờ

Ví dụ giả định: quán mở 15 tiếng rưỡi, chia ca sáng 6 giờ 15 đến 14 giờ 15 và ca chiều 14 giờ đến 22 giờ, hai ca chồng mười lăm phút để giao ca. Mỗi người làm 6 ngày, nghỉ 1 ngày luân phiên.

NgườiCa chínhNgày nghỉGiờ mỗi caTổng tuần
Anh PhúcSángThứ Hai8 giờ48 giờ
Chị HằngSángThứ Tư8 giờ48 giờ
Em TâmSáng, 2 ngày chiềuThứ Sáu8 giờ48 giờ
Anh LộcChiềuThứ Ba8 giờ48 giờ
Em VyChiềuThứ Năm8 giờ48 giờ
Em QuânChiều, 2 ngày sángChủ nhật8 giờ48 giờ

Bảng này kín cả 6 người ở mức 48 giờ, tức là không còn chỗ trống nào: chỉ cần ca chiều kéo dài mười phút mỗi tối là cả nhóm ca chiều vượt giờ bình thường. Muốn có khoảng đệm, quán nên cho hai người làm 5 ngày, hoặc rút ca chiều xuống 7 giờ 30 bằng cách đóng cửa sớm hơn ngày thứ Hai vốn vắng khách. Dòng “2 ngày sáng” của em Quân và em Tâm là để mỗi người đều biết việc cả hai ca, nghỉ đột xuất thì đổi cho nhau được.

Những chỗ hay vượt 48 giờ mà chủ quán không để ý

Khi soát bảng ca của các quán nhỏ, các lỗi dưới đây xuất hiện nhiều hơn cả việc cố tình bắt làm quá giờ.

  • Ca chồng để giao ca được ghi vào cả hai người nhưng chỉ tính cho một người, người còn lại làm dư mười lăm phút mỗi ngày mà không ai cộng.
  • Người thay ca cho bạn nghỉ ốm đứng liền hai ca trong ngày, quán coi là “giúp nhau” và không ghi thành làm thêm.
  • Nhân viên làm 6 ngày ở quán, ngày nghỉ lại được nhờ phụ bán hàng online hoặc giao hàng cho quán, tổng thực tế thành 7 ngày.
  • Tuần có ngày lễ, quán đổi lịch cho người này làm bù người kia mà không tính lại tổng tuần của từng người.
  • Trưởng ca được giao nhận hàng lúc 5 giờ sáng hai lần mỗi tuần, trước giờ ca chính, nhưng bảng ca vẫn ghi giờ cũ.
  • Ca gãy (sáng ba tiếng, nghỉ, tối năm tiếng) được ghi thành hai ô riêng, không ai cộng lại xem cả ngày bao nhiêu giờ.

Cách tự kiểm nhanh: cuối mỗi tuần, cộng giờ thực tế của từng người từ ứng dụng chấm công hoặc sổ ký, đặt cạnh tổng trên bảng ca. Hễ lệch quá một giờ thì xem lại ca nào đã kéo dài và vì sao.

Khi một người đã chạm 48 giờ trước ngày cuối tuần

Tình huống quen thuộc: thứ Bảy, em Vy đã đủ 48 giờ vì tuần này thay ca hai lần, nhưng chủ nhật quán đông và em vẫn có tên trong bảng. Thay vì để em làm tiếp rồi tính sau, hãy xử lý theo thứ tự sau.

  1. Mở bảng ca, tìm người còn dư giờ nhiều nhất trong tuần, thường là người làm 5 ngày hoặc người bán thời gian.
  2. Nhắn riêng hỏi người đó có nhận ca chủ nhật không, nói rõ giờ bắt đầu, giờ kết thúc và ai đứng cùng.
  3. Nếu không ai nhận, cân nhắc rút giờ mở cửa ngày hôm đó hoặc để chủ, quản lý đứng thay một phần ca.
  4. Chỉ khi không còn cách nào khác mới đề nghị em Vy làm thêm giờ, và phải hỏi ý em trước, ghi lại sự đồng ý.
  5. Ghi số giờ làm thêm vào cột riêng trên bảng ca và cộng vào tổng làm thêm của tháng để không vượt giới hạn.
  6. Tuần sau, xem lại vì sao em Vy phải thay hai ca: nếu do một người hay nghỉ đột xuất, cần nói chuyện với người đó chứ không dồn mãi vào người chăm chỉ.

Câu mẫu khi hỏi: “Em ơi, tuần này em đủ giờ rồi, chủ nhật quán mình thiếu một người ca chiều. Em có muốn làm thêm không, nếu em bận thì cứ nói, anh tìm người khác.” Câu hỏi để ngỏ đường từ chối thì sự đồng ý mới có giá trị.

Cái không cần làm

Không phải ca nào cũng cần đủ 8 giờ. Ca 4 tiếng cho người bán thời gian, ca 6 tiếng giờ trưa cho nhân viên phụ đều hợp lệ, miễn là hai bên thoả thuận trong hợp đồng. Nhiều chủ quán cố ép mọi ca thành 8 giờ cho “tròn công”, kết quả là giờ vắng khách có ba người đứng nhìn nhau còn giờ cao điểm lại thiếu.

Bạn cũng không cần chấm từng phút như nhà máy. Với quán nhỏ, chênh năm, bảy phút do khách vào muộn là chuyện thường. Điều cần là quy tắc rõ ràng: ca kết thúc lúc nhân viên làm xong việc đóng cửa theo danh sách, và nếu việc đóng cửa thường kéo dài quá giờ thì sửa giờ ca trên bảng, đừng để nhân viên ở lại không ghi.

Cuối cùng, không cần viết nội quy dài. Một trang nêu rõ tính theo ngày hay theo tuần, giờ bắt đầu và kết thúc các ca, cách ghi làm thêm là đủ cho quán dưới mười người. Khi có thắc mắc về cách hiểu một điều luật, hãy hỏi cơ quan quản lý lao động ở tỉnh, thành nơi quán hoạt động, thay vì đoán theo các nhóm hỏi đáp trên mạng.

Câu hỏi thường gặp

Quán mở cửa 15 tiếng mỗi ngày có vi phạm giờ làm việc bình thường không?

Không, vì giới hạn 8 giờ một ngày và 48 giờ một tuần áp cho từng người lao động chứ không áp cho giờ mở cửa. Quán chỉ cần chia thành nhiều ca để không người nào vượt mức đó, phần vượt nếu có phải theo quy định làm thêm giờ.

Nhân viên làm 6 ngày, mỗi ngày 8 tiếng có đúng luật không?

Đúng, tổng là 48 giờ một tuần, vừa bằng trần giờ làm việc bình thường, và người đó vẫn còn một ngày nghỉ hằng tuần. Chỉ cần lưu ý giờ dọn dẹp, họp hay đến sớm theo yêu cầu cũng phải cộng vào, nếu không tổng thực tế sẽ vượt.

Giờ đến sớm thay đồng phục có phải tính là giờ làm không?

Nếu quán yêu cầu có mặt sớm để chuẩn bị thì khoảng thời gian đó là giờ làm và nên ghi vào ca. Nếu nhân viên tự đến sớm ngồi uống nước, quán không giao việc, thì không tính; ranh giới là có yêu cầu hay giao việc hay không.

Ca làm 5 tiếng có được không hay bắt buộc phải đủ 8 tiếng?

Được. Luật đặt trần tối đa chứ không đặt mức tối thiểu cho mỗi ca; ca ngắn hợp với nhân viên bán thời gian hoặc khung giờ cao điểm. Số giờ cụ thể nên ghi rõ trong hợp đồng hoặc thoả thuận để tránh hiểu nhầm khi tính lương.

Muốn hỏi chính xác về giờ làm việc thì hỏi ở đâu?

Bạn có thể hỏi cơ quan quản lý lao động ở địa phương nơi quán hoạt động, hoặc nhờ kế toán, luật sư tư vấn lao động đọc nội quy. Với tranh chấp đã phát sinh giữa quán và nhân viên, nên nhờ người có chuyên môn thay vì tự xử lý theo cảm tính.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138