Lịch trực văn phòng thứ bảy, chủ nhật cho công ty nhỏ cần bắt đầu từ câu hỏi văn phòng có thật phải mở cửa không; nếu cần, mỗi buổi trực chỉ nên một người, giờ trực ngắn và cố định, danh sách việc được làm rõ ràng, xoay vòng theo quý để mỗi người trực ít lượt, và người trực có ngày nghỉ hằng tuần khác thay thế.
Ví dụ xuyên bài là một công ty lữ hành nhỏ ở Huế có 8 người, văn phòng mở từ thứ hai đến thứ sáu, nhưng khách đi tour hay ghé hỏi vào sáng thứ bảy (ví dụ giả định). Bạn sẽ thấy cách quyết định có trực hay không, bảng việc của người trực, mẫu lịch xoay theo quý, các bước mở và đóng văn phòng khi chỉ có một người, cùng cách tính ngày nghỉ hằng tuần cho người trực.
Có cần mở văn phòng cuối tuần không
Nhiều văn phòng nhỏ duy trì trực thứ bảy theo thói quen từ hồi còn làm sáu ngày một tuần, dù giờ đây cả buổi sáng chỉ có một hai người ghé. Trước khi lập lịch, đếm trong một tháng: mỗi buổi thứ bảy có bao nhiêu khách đến trực tiếp, bao nhiêu cuộc gọi, bao nhiêu kiện hàng hay giấy tờ được giao đến, và có việc nào bắt buộc phải xử lý ngay trong ngày không.
Ở công ty lữ hành trong ví dụ, sáng thứ bảy trung bình có ba bốn khách đến hỏi tour, phần lớn là khách đi du lịch tự túc ngang qua. Cuộc gọi thì nhiều hơn, nhưng đều có thể trả lời từ xa. Chiều thứ bảy và chủ nhật gần như không có ai. Kết luận của họ: mở văn phòng sáng thứ bảy từ 8 giờ đến 11 giờ 30, chủ nhật không mở, chỉ trực điện thoại từ xa cho các đoàn đang đi tour.
Cách nghĩ ở đây là tách hai loại trực. Trực tại văn phòng phục vụ khách đến tận nơi và nhận hàng, giấy tờ. Trực từ xa phục vụ khách đang dùng dịch vụ cần hỗ trợ khẩn. Hai loại này có thể do hai người khác nhau đảm nhận, và trực từ xa không nhất thiết làm cả ngày.
Nếu sau một tháng đếm, buổi trực nào có ít hơn hai lượt khách, hãy cân nhắc đóng và ghi giờ làm việc rõ ở cửa văn phòng cùng tin nhắn trả lời tự động. Mỗi buổi trực không cần thiết là một buổi nghỉ cuối tuần của nhân viên bị lấy đi.
Việc người trực cuối tuần được làm và không được làm
Người trực cuối tuần thường ở một mình, không có quản lý bên cạnh. Ghi rõ phạm vi để họ không phải tự đoán, và để khách không nhận lời hứa sai.
| Nhóm việc | Người trực được làm | Phải để thứ hai cho người phụ trách |
|---|---|---|
| Khách đến hỏi | Tư vấn theo tài liệu có sẵn, ghi thông tin liên hệ | Báo giá ngoài bảng, giảm giá, nhận đặt cọc lớn |
| Giấy tờ, hàng giao đến | Ký nhận, ghi sổ, để đúng ngăn | Mở thư, hồ sơ ghi “mật” hoặc ghi đích danh người khác |
| Cuộc gọi | Trả lời câu hỏi chung, ghi lại yêu cầu | Huỷ, đổi hợp đồng, giải quyết khiếu nại |
| Thu tiền | Thu theo phiếu có sẵn nếu được giao, nộp tủ khoá | Giữ tiền mặt mang về nhà |
| Việc nền khi không có khách | Sắp xếp tài liệu, cập nhật danh sách khách | Việc cần ý kiến của người khác |
Bảng này nên được dán ở bàn tiếp khách và gửi kèm lịch trực. Người mới trực lần đầu thường lo nhất là gặp khách hỏi khó; biết rõ chỗ mình được dừng lại và hẹn thứ hai sẽ giúp họ bình tĩnh hơn nhiều.
Câu mẫu cho người trực: “Dạ phần này anh chị phụ trách sẽ trả lời rõ hơn, em ghi lại thông tin, sáng thứ hai trước 10 giờ anh chị ấy liên hệ với anh chị nhé.”
Mẫu lịch trực sáng thứ bảy theo quý cho 8 người
Một quý có khoảng 13 sáng thứ bảy. Với 8 người, xoay vòng tuần tự thì mỗi người trực 1 đến 2 lần một quý. Dưới đây là tám tuần đầu của một quý giả định, tên là ví dụ; giám đốc nằm trong vòng như mọi người.
| Thứ bảy | Người trực tại văn phòng | Người trực điện thoại từ xa (cả cuối tuần) | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Tuần 1 | Hà | Phúc | |
| Tuần 2 | Nam | Phúc | |
| Tuần 3 | Linh | Trang | |
| Tuần 4 | Phúc | Trang | Phúc đổi trực từ xa sang cho Trang |
| Tuần 5 | Trang | Hà | |
| Tuần 6 | Khôi | Hà | |
| Tuần 7 | My | Nam | |
| Tuần 8 | Giám đốc | Nam | Năm tuần còn lại của quý nối tiếp từ Hà |
Vòng trực tại văn phòng và vòng trực từ xa chạy độc lập: trực từ xa giữ hai tuần liền một người để đoàn khách đang đi tour không phải làm quen người mới mỗi tuần. Người đang trực từ xa không xếp trực tại văn phòng cùng tuần.
Lập theo quý thay vì theo tháng có lợi ở chỗ mỗi người biết trước ba tháng mình trực sáng thứ bảy nào, dễ sắp việc gia đình, và việc xin đổi cũng ít hơn.
Mở và đóng văn phòng khi trực một mình
Người trực một mình là người mở cửa và cũng là người cuối cùng rời đi. Một danh sách ngắn treo cạnh cửa giúp không ai quên bước nào.
- Đến trước giờ mở cửa 10 phút, mở khoá, tắt báo động nếu có, bật đèn và điều hoà khu tiếp khách.
- Nhắn một dòng vào nhóm nội bộ: đã mở văn phòng lúc mấy giờ.
- Kiểm hộp thư, nhận giấy tờ hoặc hàng gửi qua đêm thứ sáu nếu có, ghi vào sổ.
- Trong giờ trực, ghi mỗi khách đến hoặc cuộc gọi cần xử lý tiếp vào sổ trực cuối tuần.
- Trước giờ đóng 10 phút, cất tài liệu, khoá tủ, tắt máy tính và thiết bị không cần chạy, rút sạc.
- Kiểm cửa sổ, tắt điện, bật báo động, khoá cửa. Đi một vòng xem lại trước khi khoá cửa chính.
- Nhắn một dòng tóm tắt: giờ đóng, số khách, việc để lại cho thứ hai.
Hai tin nhắn mở và đóng tưởng là thủ tục, nhưng nó trả lời câu hỏi “sáng thứ bảy văn phòng có mở không” cho cả nhóm mà không ai phải gọi hỏi, và là bằng chứng giờ làm của người trực khi tính ngày nghỉ.
Ngày nghỉ hằng tuần của người trực cuối tuần
Đây là chỗ cần làm đúng ngay từ đầu. Theo Bộ luật Lao động 2019, mỗi tuần người lao động được nghỉ ít nhất 24 giờ liên tục, và giờ làm bình thường không quá 48 giờ một tuần. Nếu nội quy công ty quy định làm từ thứ hai đến thứ sáu, thì sáng thứ bảy trực là làm vào ngày nghỉ; nếu chủ nhật vẫn được nghỉ trọn thì vẫn đảm bảo nghỉ hằng tuần, nhưng giờ trực thứ bảy cộng vào tổng giờ tuần và có thể là giờ làm thêm.
Cách xử lý mà nhiều công ty nhỏ chọn là cho người trực nghỉ bù một buổi trong tuần kế tiếp, ghi luôn vào lịch. Cách khác là tính giờ làm thêm. Mỗi cách có hệ quả khác nhau về tiền lương và về giới hạn giờ làm thêm; hỏi kế toán, tra văn bản hiện hành, và thống nhất với nhân viên trước khi áp dụng.
Với người trực điện thoại từ xa cả cuối tuần, thời gian thực sự xử lý cuộc gọi nên được ghi lại, kể cả khi ngắn. Cuối quý cộng lại sẽ thấy vai trực từ xa nặng hay nhẹ, để điều chỉnh vòng xoay và cách bù.
Một điểm hay sót: người trực sáng thứ bảy mà chiều thứ sáu đã ở lại muộn, rồi thứ hai lại làm sớm, thì tuần đó họ có thể đã chạm 48 giờ. Bảng tính tổng giờ tuần của từng người, lấy từ bảng ca và sổ trực, giúp bạn thấy trước khi vượt.
Khi người trực xin đổi hoặc báo ốm sát ngày
Đổi trực phải tự tìm người và báo trước. Quy ước gọn cho văn phòng nhỏ: ai muốn đổi tự tìm người nhận thay, hai bên thống nhất ngày trả lại, rồi báo người lập lịch trước tối thứ năm. Người lập lịch chỉ xác nhận và sửa lịch, không phải đi hỏi từng người.
Báo ốm tối thứ sáu thì gọi theo danh sách dự phòng. Giữ một danh sách ba người theo thứ tự, thường là người vừa trực tuần trước, vì họ còn nhớ việc. Người lập lịch gọi lần lượt, không nhắn hỏi chung trong nhóm, vì hỏi chung thì ai cũng chờ người khác nhận.
Không tìm được ai thì đóng cửa, đừng ép. Một buổi sáng thứ bảy đóng cửa với tin nhắn tự động và tấm bảng giờ làm việc thường ít thiệt hại hơn việc ép một người đang có việc gia đình phải đến. Ghi lại để lần sau biết danh sách dự phòng còn mỏng.
Ghi lịch sử đổi trực theo quý. Cuối quý xem lại ai đổi nhiều, ai nhận thay nhiều. Người nhận thay nhiều nên được ưu tiên chọn ngày ở quý sau. Người xin đổi liên tục thì trao đổi riêng xem lịch có vướng gì không, có khi chỉ cần đổi họ sang vòng trực từ xa.
Tự kiểm lịch trực cuối tuần trước khi gửi
Trước khi gửi lịch quý cho cả công ty, chạy qua các câu hỏi sau:
- Mỗi buổi trực đã có đúng một tên ở vị trí trực tại văn phòng và một tên trực từ xa chưa?
- Có ai trực tại văn phòng hai lần trong một tháng trong khi người khác chưa trực lần nào không?
- Người trực đã có buổi nghỉ bù hoặc cách tính làm thêm được ghi rõ chưa?
- Ngày lễ rơi vào cuối tuần nào trong quý, có cần đổi giờ mở cửa không?
- Người mới vào làm trong quý đã có lượt trực kèm người cũ trước khi trực một mình chưa?
- Chìa khoá và cách tắt bật báo động đã được giao cho tất cả người trong vòng chưa, hay chỉ vài người?
- Lịch đã có cột ghi đổi trực và người xác nhận đổi chưa?
Câu hỏi về chìa khoá thường bị bỏ quên: lịch xếp một người trực sáng thứ bảy, nhưng đến nơi mới biết họ không có chìa và không biết mã báo động. Kiểm danh sách người có chìa cùng lúc với lập lịch, đừng đợi đến tối thứ sáu.
Câu hỏi thường gặp
Công ty nhỏ có bắt buộc trực văn phòng cuối tuần không?
Không có quy định chung bắt mọi công ty mở cửa cuối tuần. Việc trực phụ thuộc nhu cầu khách và loại hình kinh doanh; nếu nhu cầu thấp, đóng cửa và để tin nhắn tự động thường hợp lý hơn.
Trực sáng thứ bảy có được nghỉ bù không?
Tuỳ nội quy và thoả thuận. Nếu thứ bảy là ngày nghỉ theo nội quy, giờ trực là làm vào ngày nghỉ, có thể bù bằng buổi nghỉ khác hoặc tính làm thêm. Hỏi kế toán và tra văn bản hiện hành trước khi chốt cách làm.
Giám đốc có nên vào vòng trực không?
Ở công ty nhỏ thì nên. Khi người đứng đầu cũng trực như mọi người, nhân viên dễ chấp nhận lịch hơn, và người quản lý cũng hiểu rõ khách cuối tuần cần gì để điều chỉnh giờ mở cửa.
Người trực cuối tuần gặp khách khiếu nại gay gắt thì làm gì?
Lắng nghe, ghi lại đầy đủ, không hứa bồi thường hay hoàn tiền, và hẹn giờ cụ thể người phụ trách sẽ liên hệ. Nếu khách có hành vi đe doạ, người trực nên gọi quản lý ngay và giữ an toàn cho mình.
Có nên cho hai người trực cùng một buổi không?
Thường không cần với văn phòng nhỏ, vì lượng khách thấp. Chỉ cân nhắc hai người khi văn phòng ở chỗ vắng, có thu tiền mặt lớn, hoặc đang trong mùa cao điểm với nhiều khách đến cùng lúc.