DieuDong.comĐiều Động
Giờ làm, nghỉ, làm đêm, làm thêm đúng luật

Ca 12 tiếng có được không: phép tính theo luật lao động và khi nào nên tránh

Ca 12 tiếng thường là 8 giờ bình thường cộng 4 giờ làm thêm. Phép tính theo giới hạn tháng, kiểu làm 2 nghỉ 2, các cách chia ca thay thế và câu nên hỏi.

Security guard in a grey uniform sitting on a plastic stool by a shuttered storefront at dusk, back turned, long shadows, neon-free quiet street, wide frame

Ca 12 tiếng không bị cấm tuyệt đối, nhưng với cách tính giờ theo ngày, 12 tiếng chính là 8 giờ làm việc bình thường cộng 4 giờ làm thêm, tức đã chạm trần làm thêm trong ngày. Mỗi ca như vậy tiêu 4 giờ trong giới hạn 40 giờ làm thêm mỗi tháng, nên chỉ khoảng 10 ca là chạm trần.

Vì vậy câu hỏi đúng không phải “ca 12 tiếng có được không” mà là “một tháng người đó làm bao nhiêu ca 12 tiếng”. Bài này đi qua phép tính, xem vì sao kiểu làm 2 ngày nghỉ 2 ngày của bảo vệ, trực kho dễ vướng, phần khác biệt khi quán tính giờ theo tuần, các cách chia ca thay thế và trường hợp nhân viên tự xin ca dài. Các con số theo Bộ luật Lao động 2019; cách áp vào kiểu ca cụ thể của quán bạn nên hỏi cơ quan quản lý lao động.

Phép tính: 12 = 8 + 4

Bộ luật Lao động 2019 giới hạn giờ làm việc bình thường 8 giờ trong ngày và làm thêm không quá 50% giờ bình thường trong ngày. Với ca tính theo ngày, 50% của 8 giờ là 4 giờ, nên tổng tối đa là 12 giờ. Ca 12 tiếng vì vậy đứng đúng ở mép trần trong ngày, không còn chỗ cho bất kỳ phút nào kéo dài thêm.

Điều này dẫn tới hai hệ quả. Thứ nhất, 4 giờ cuối của ca là làm thêm, cần sự đồng ý của người lao động và được trả theo mức làm thêm. Thứ hai, bất kỳ phút nào vượt 12 giờ, như ở lại đếm két hay chờ người ca sau đến muộn, đều là vượt trần trong ngày. Ca 12 tiếng không có khoảng đệm.

Một chi tiết hay bị hiểu sai: nghỉ giữa ca không “kéo giãn” được ca. Có người tính ca 6 giờ đến 18 giờ trừ một tiếng nghỉ là 11 giờ làm. Theo văn bản hướng dẫn, nghỉ giữa giờ được tính vào thời giờ làm việc, nên cách trừ này không đúng nếu chỉ dựa vào khoảng nghỉ bắt buộc. Muốn chắc, hãy hỏi kế toán hoặc cơ quan quản lý lao động trước khi xếp.

Một tháng làm được bao nhiêu ca 12 tiếng

Ví dụ giả định: một nhân viên làm theo ngày, các ngày còn lại làm ca 8 giờ. Mỗi ca 12 tiếng tiêu 4 giờ làm thêm.

Số ca 12 tiếng trong thángGiờ làm thêm tiêu tốnSo với trần 40 giờ/thángGợi ý
4 ca16 giờCòn 24 giờHợp cho cuối tuần đông khách
8 ca32 giờCòn 8 giờKhông còn chỗ cho ca thay đột xuất
10 ca40 giờChạm trầnKhông được làm thêm phút nào nữa trong tháng
15 ca (làm 2 nghỉ 2)60 giờVượt 20 giờPhải đổi cách chia ca hoặc cách tính giờ

Còn lớp năm: 10 ca 12 tiếng mỗi tháng trong năm tháng là đã dùng hết 200 giờ làm thêm của cả năm. Nghĩa là dù tháng nào cũng giữ dưới 40 giờ, một vị trí dùng ca 12 tiếng quanh năm gần như chắc chắn vượt giới hạn năm. Bảng tính nên có cột luỹ kế làm thêm theo năm cho từng người để thấy sớm.

Kiểu làm 2 nghỉ 2 và cách tính theo tuần

Bảo vệ cửa hàng, trực kho, giữ xe hay dùng lịch làm 2 ngày, nghỉ 2 ngày, mỗi ngày 12 tiếng. Nếu tính theo ngày như bảng trên, kiểu này rơi vào khoảng 15 ca mỗi tháng và vượt xa trần 40 giờ làm thêm. Đây là lý do nhiều cơ sở nhỏ đang dùng kiểu lịch này mà không biết mình có thể đang vượt giới hạn.

Bộ luật cũng cho quy định giờ làm việc theo tuần. Khi đó giờ làm việc bình thường trong một ngày có trần cao hơn 8 giờ, và tổng giờ làm cả bình thường lẫn làm thêm trong ngày cũng có trần riêng, nhưng tổng tuần vẫn không quá 48 giờ bình thường. Với cách tính này, phép tính cho ca 12 tiếng thay đổi: một phần của 4 giờ cuối có thể không còn là làm thêm. Các trần cụ thể nằm ở Điều 105 và Điều 107; bài này không thay được việc đọc văn bản.

Thực tế, nếu quán muốn dùng ca 12 tiếng thường xuyên, việc nên làm là ngồi với kế toán hoặc hỏi cơ quan quản lý lao động: trình bày lịch ca đang dùng, hỏi nên quy định theo ngày hay theo tuần, và cần ghi nội quy thế nào. Một buổi hỏi trước rẻ hơn nhiều so với sửa lại cả năm giờ làm thêm sau này.

Vì sao ca 12 tiếng hay hỏng dù đúng luật

Mệt mỏi đến vào giờ thứ 9, thứ 10. Nhân viên phục vụ, pha chế đứng liên tục thường chậm và dễ nhầm đơn rõ rệt ở những giờ cuối. Ở nhà thuốc, giờ cuối của ca dài là lúc dễ đưa nhầm thuốc nhất.

Không có ai thay khi người ca 12 tiếng ốm. Hai người chia nhau 24 giờ thì một người ốm là người kia phải đứng liền, vượt trần ngay. Hệ ca dài cần thêm người dự phòng hơn hệ ca ngắn.

Giao ca chỉ có hai lần mỗi ngày nên mỗi lần phải kỹ. Bàn giao sót một việc thì việc đó nằm im 12 tiếng. Ca dài cần sổ giao ca chặt hơn.

Ngày nghỉ biến thành ngày ngủ bù. Nhân viên làm 2 nghỉ 2 thường dùng ngày nghỉ đầu để ngủ. Lâu dài, họ thấy mình không có đời sống ngoài công việc dù số ngày nghỉ nhiều.

Ca dài làm khó tuyển người. Sinh viên, người có con nhỏ hiếm khi nhận được ca 12 tiếng, nên quán chỉ còn tuyển được một nhóm hẹp ứng viên.

Các cách chia ca thay cho ca 12 tiếng

Thay vì hai ca 12 tiếng, quán mở 6 giờ đến 22 giờ hoặc vị trí trực 24 giờ có thể chọn một trong các cách sau. Số người cần chỉ là ví dụ giả định.

Cách chiaCho khung giờƯu điểmNhược điểm
Hai ca 8 tiếng chồng nhauQuán mở 16 tiếngKhông làm thêm, có khoảng chồng giao caCần thêm người hơn hai ca 12 tiếng
Ba ca 8 tiếngVị trí trực 24 giờĐúng giờ bình thường, có ca đêm rõ ràngCần ít nhất bốn người để đủ ngày nghỉ
Ca 8 tiếng cộng ca 4 tiếng bán thời gianGiờ cao điểm buổi tốiNgười bán thời gian gánh giờ đôngPhải giữ người bán thời gian ổn định
Ca 12 tiếng chỉ ngày cuối tuầnQuán đông thứ Bảy, chủ nhậtDùng ca dài đúng lúc cầnVẫn phải đếm giờ làm thêm tháng

Với vị trí trực 24 giờ, ba ca 8 tiếng cần nhiều người hơn hai ca 12 tiếng, nhưng phần chênh có thể được bù một phần bởi việc không phải trả mức làm thêm. Phép so sánh chi phí cụ thể bạn nhờ kế toán tính với lương thật của quán.

Nếu vẫn giữ ca 12 tiếng: làm sao cho ca dài bớt rủi ro

Có vị trí khó tránh ca dài, như trực kho xa hay giữ xe ở chợ đêm. Khi đó, các bước dưới đây giúp ca 12 tiếng vừa trong giới hạn vừa bớt mệt.

  1. Ghi rõ trong bảng ca phần 8 giờ bình thường và phần 4 giờ làm thêm của mỗi ca dài.
  2. Hỏi và lưu sự đồng ý làm thêm của từng người cho từng tháng, kèm số ca dự kiến.
  3. Xếp ít nhất hai khoảng nghỉ, một khoảng đủ dài theo quy định và một lần giải lao ngắn ở nửa sau ca.
  4. Không xếp ca 12 tiếng hai ngày liền cho cùng một người trừ khi đã tính kỹ giờ làm thêm tháng.
  5. Giữ một người dự phòng biết việc để khi người ca dài ốm, không ai phải đứng thay liền.
  6. Mỗi tháng xem lại luỹ kế làm thêm, gần 32 giờ thì chuyển các ca còn lại về ca 8 tiếng.

Việc ghi tách 8 giờ và 4 giờ ngay trên bảng ca có ích hơn cả: nhân viên thấy rõ phần nào được trả theo mức làm thêm, kế toán không phải đoán, và người lập bảng tháng sau biết còn bao nhiêu chỗ.

Câu nên hỏi trước khi chọn ca 12 tiếng

Trước khi chốt một hệ ca dài cho quán hay vị trí trực, hãy tự trả lời hoặc hỏi đúng người những câu sau.

  • Hỏi chính mình: khung giờ nào thật sự cần người, hay quán chỉ đang muốn ít lần giao ca cho đỡ phiền?
  • Hỏi nhân viên: ai muốn ca dài, ai không làm được, ai đang đi học hay đón con theo giờ cố định?
  • Hỏi kế toán: với mức lương hiện tại, ba ca 8 tiếng và hai ca 12 tiếng chênh nhau bao nhiêu sau khi tính làm thêm?
  • Hỏi cơ quan quản lý lao động: quán nên quy định giờ làm theo ngày hay theo tuần với kiểu ca này, nội quy cần ghi gì?
  • Hỏi người đang làm ca dài ở vị trí đó: giờ nào mệt nhất, sự cố hay xảy ra lúc mấy giờ?

Câu trả lời của người đang đứng ca thường thay đổi thiết kế ca nhiều hơn mọi bảng tính. Nếu họ nói hai giờ cuối luôn có sai sót, ca 12 tiếng ở vị trí đó đang tốn tiền nhiều hơn số tiền làm thêm.

Khi nhân viên tự xin làm ca 12 tiếng

Có nhân viên muốn làm ca dài để có nhiều ngày nghỉ trọn, đi học hay về quê. Mong muốn này chính đáng, nhưng sự đồng ý của người lao động không xoá được giới hạn làm thêm. Dù họ xin, quán vẫn phải giữ dưới 40 giờ làm thêm mỗi tháng và 200 giờ mỗi năm.

Câu trả lời nên rõ ràng: “Anh hiểu em muốn dồn ca để có ngày nghỉ dài. Quán mình xếp được cho em tối đa tám ca 12 tiếng mỗi tháng, phần còn lại là ca 8 tiếng, vì giới hạn làm thêm của luật. Em xem lịch này có hợp không.” Đưa ra con số cụ thể và lý do giúp nhân viên không nghĩ quán đang làm khó.

Một cách khác là đổi sang lịch làm 4 ngày một tuần, mỗi ngày 10 tiếng nếu quán quy định giờ làm theo tuần và mức 10 giờ nằm trong trần ngày của cách tính đó. Cách này cho nhân viên ba ngày nghỉ mà ít đụng tới làm thêm. Trước khi áp dụng, hãy kiểm lại trần ngày trong Điều 105 và ghi rõ vào nội quy.

Câu hỏi thường gặp

Làm ca 12 tiếng một ngày có vi phạm Bộ luật Lao động không?

Không vi phạm nếu 4 giờ vượt ca 8 tiếng được tính là làm thêm, có sự đồng ý của người lao động và tổng làm thêm vẫn trong giới hạn 40 giờ một tháng, 200 giờ một năm. Vượt các giới hạn đó là vi phạm.

Một tháng được làm bao nhiêu ca 12 tiếng?

Nếu tính giờ theo ngày, mỗi ca 12 tiếng tiêu 4 giờ làm thêm, nên khoảng 10 ca là chạm trần 40 giờ một tháng. Quán nên để lại khoảng đệm cho ca thay đột xuất thay vì xếp kín 10 ca.

Bảo vệ làm 2 ngày nghỉ 2 ngày, mỗi ngày 12 tiếng có đúng luật không?

Với cách tính theo ngày, kiểu lịch này thường vượt giới hạn làm thêm tháng. Cách tính theo tuần cho kết quả khác. Cơ sở đang dùng kiểu lịch này nên hỏi cơ quan quản lý lao động để chọn cách quy định phù hợp.

Nghỉ một tiếng giữa ca 12 tiếng có được trừ ra không?

Khoảng nghỉ giữa giờ bắt buộc được văn bản hướng dẫn coi là tính vào thời giờ làm việc, nên không thể dựa vào đó để biến ca 12 tiếng thành 11 giờ làm. Muốn chắc chắn, hãy hỏi kế toán hoặc cơ quan quản lý lao động.

Nhân viên tự nguyện xin làm ca 12 tiếng thì có được xếp thoải mái không?

Không. Sự đồng ý của người lao động là điều kiện để làm thêm, nhưng không xoá được giới hạn 40 giờ một tháng và 200 giờ một năm. Quán vẫn phải đếm và dừng khi gần chạm trần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138