DieuDong.comĐiều Động
Tính cần mấy người mỗi khung giờ

Ca thiếu một người đột xuất: sắp lại vị trí, cắt việc phụ và giữ quán chạy êm

Khi một người báo nghỉ sát giờ, trưởng ca có mười lăm phút để quyết. Cách sắp lại vị trí, cắt việc phụ, thu hẹp phục vụ và giữ đúng giờ nghỉ cho người còn lại.

Busy breakfast hour at a rolled rice cake shop in Hanoi, one cook stretching between two steamers while a coworker carries plates past, motion blur, warm kitchen glow

Khi một người báo nghỉ sát giờ, việc đầu tiên là quyết trong mười lăm phút: gọi người thay hay chạy thiếu; nếu chạy thiếu thì sắp lại vị trí theo một bảng kiêm nhiệm làm sẵn, cắt những việc phụ không ảnh hưởng tới khách, và thu hẹp phần phục vụ cho vừa số người còn lại. Không làm vậy, cả ca cố gánh như đủ người và mọi thứ chậm đều.

Bài này không bàn chuyện ai được nghỉ hay quy định xin nghỉ, mà bàn phần vận hành: ca đang chạy, thiếu một người, làm sao để khách vẫn được phục vụ và người còn lại không kiệt sức. Ví dụ giả định là một quán bánh cuốn ở Hà Nội, sáu nhân viên, ca sáng ba người, đông nhất từ 6 giờ 30 tới 9 giờ.

Mười lăm phút đầu: gọi người hay chạy thiếu

Nhìn vào khung giờ sắp tới. Thiếu người lúc 5 giờ 30 khi ca vừa chuẩn bị là chuyện lớn, vì đỉnh 6 giờ 30 ngay trước mặt. Thiếu người lúc 10 giờ khi quán đã thưa thì thường chạy thiếu được tới hết ca.

Xem vị trí bị thiếu là vị trí gì. Thiếu người tráng bánh, vị trí cần tay nghề, thì phải gọi người thay hoặc dời người có tay nghề sang; thiếu người bưng dọn thì người khác kiêm được.

Đặt một mốc thời gian để thôi gọi. Gọi người thay trong mười lăm phút đầu. Quá mốc đó mà không ai nhận, chuyển sang kế hoạch chạy thiếu ngay, đừng vừa gọi vừa làm suốt cả ca vì tâm trí trưởng ca sẽ không còn ở quầy.

Đừng ép người vừa hết ca ở lại. Người ca trước đã làm đủ giờ, giữ lại thêm vài tiếng là đẩy họ sang làm thêm giờ, có giới hạn theo luật, và họ sẽ mệt cho ca hôm sau. Chỉ hỏi, và nhận câu trả lời "không" một cách vui vẻ.

Báo chủ quán bằng một tin nhắn ngắn. Ghi ai nghỉ, đã gọi ai, đang chạy theo phương án nào. Chủ quán không phải xử lý ngay, nhưng cần biết để không gọi trùng hoặc hỏi lại giữa giờ đông.

Bảng kiêm nhiệm: làm sẵn trước khi có ngày thiếu người

Bảng này làm một lần, dán ở góc bếp, cập nhật khi có người mới. Ví dụ giả định của quán bánh cuốn với ba vị trí ca sáng.

Vị tríViệc chínhAi kiêm được khi thiếuViệc tạm bỏ khi kiêmGhi chú
Tráng bánhTráng, cuốn, giữ nhịp bếpTrưởng ca hoặc người phụ bếp đã tậpKhông bỏ được, các vị trí khác phải gánh bớtVị trí không được để trống
Phụ bếp và ra mónNhân, chả, rau, ra đĩaNgười phục vụ, nếu đã tập ra đĩaSơ chế cho ca trưa dời sang sau 9 giờChuẩn bị sẵn nhân nhiều hơn từ tối hôm trước
Phục vụ và thu ngânĐón khách, bưng, dọn, thu tiềnPhụ bếp kiêm thu tiền, khách tự lấy nước chấmLau bàn kỹ chuyển thành lau nhanh, dọn kỹ sau 9 giờĐặt bàn phục vụ tự lấy ở gần cửa
Giao hàngMang đơn mang đi, nhận gọi điệnTạm ngưng nhận đơn giao trong giờ đôngĐơn giao nhận lại sau 9 giờBáo trước cho khách đặt quen

Điểm cốt lõi là cột cuối của mỗi hàng: biết trước việc gì được bỏ thì lúc thiếu người không ai phải đứng nghĩ. Bảng này chỉ có tác dụng khi người được ghi "kiêm được" đã thật sự làm thử vị trí đó vài lần vào giờ vắng; ghi tên mà chưa tập thì đến ngày thiếu vẫn rối như không có bảng.

Cắt việc phụ: những gì tạm dừng được trong ca thiếu

Mỗi ca có rất nhiều việc không đụng tới khách đang ngồi. Trong ca thiếu người, dời hết những việc đó sang giờ vắng hoặc ca sau, và nói rõ với cả ca là được phép dời.

  • Sơ chế cho ca sau, nếu đủ nguyên liệu đến khi giờ đông qua.
  • Lau dọn sâu: lau kính, cọ sàn kỹ, sắp lại kho. Chỉ giữ dọn nhanh mặt bàn và lối đi.
  • Kiểm kho và ghi sổ nhập hàng chi tiết, chỉ nhận hàng và ký nhận, kiểm sau.
  • Trả lời tin nhắn hỏi đặt hàng không gấp: để một câu trả lời tự động hoặc trả lời sau giờ đông.
  • Bày trí lại quầy, đổi chỗ đồ trang trí, dán thông báo mới.

Có những việc không bao giờ được cắt, dù thiếu bao nhiêu người: vệ sinh an toàn thực phẩm (rửa tay, giữ đồ sống chín riêng), kiểm tra bếp gas khi rời bếp, đếm tiền khi giao ca. Hãy ghi riêng ba bốn việc này ở cuối bảng kiêm nhiệm với chữ in đậm, để không ai hiểu nhầm "cắt việc phụ" là cắt luôn những thứ đó. Sau giờ đông, trưởng ca đọc lại danh sách việc đã dời và chia cho ca sau hoặc giờ vắng còn lại.

Thu hẹp phục vụ cho vừa số người

Cắt việc phụ chưa đủ thì thu hẹp phần phục vụ khách. Làm theo thứ tự từ ít ảnh hưởng tới nhiều ảnh hưởng.

  1. Tạm ngưng nhận đơn giao hàng trong giờ đông, nhận lại khi quán thưa.
  2. Rút gọn thực đơn: bỏ tạm những món làm lâu hoặc cần một người riêng, giữ những món ra nhanh.
  3. Đóng bớt một khu bàn, thường là khu xa bếp hoặc tầng trên, để người phục vụ đi ít hơn.
  4. Chuyển một phần sang tự phục vụ: khách tự lấy nước, tự lấy đũa thìa, tự mang đĩa ra quầy khi ăn xong nếu khách quen đã quen cách đó.
  5. Nếu vẫn quá tải, nói thật với khách mới vào về thời gian chờ để họ tự chọn ở lại hay không.

Thu hẹp không phải là thất bại. Một quán thiếu người mà phục vụ gọn mười bàn tốt hơn một quán cố phục vụ mười lăm bàn rồi bàn nào cũng chờ lâu, khách nào cũng không vui. Ghi lại những bước đã dùng, sau vài lần bạn sẽ biết bước nào hiệu quả nhất cho quán mình.

Khi giờ đông qua và người còn lại đã thở được, mở lại từng phần theo thứ tự ngược: mở khu bàn trước, nhận lại đơn giao sau, thực đơn đầy đủ cuối cùng. Mở lại tất cả cùng lúc là kéo cả ca vào một đợt quá tải thứ hai.

Nói gì với khách và với người còn lại trong ca

Khách chấp nhận chờ lâu hơn nhiều nếu được báo trước. Một câu ở cửa đủ dùng: "Sáng nay quán mình thiếu người, món ra chậm hơn mọi khi khoảng mười phút, anh chị thông cảm giúp em." Khách quen thường còn tự lấy nước, tự dọn đĩa. Khách lạ thì ít nhất không bực vì tưởng bị bỏ quên.

Với người còn lại trong ca, nói ngay đầu ca, ngắn gọn: ai đứng đâu, việc gì bỏ, khi nào xem lại. Ví dụ: "Hôm nay thiếu bạn Lan. Chị đứng tráng, em kiêm phụ bếp và ra đĩa, anh Hùng lo bàn và thu tiền. Không nhận đơn giao tới 9 giờ, sơ chế cho trưa để sau 9 giờ. Chín giờ mình đứng lại năm phút xem tiếp." Tên trong ví dụ là giả định.

Sau ca, cảm ơn cụ thể. Không phải câu chung "cảm ơn mọi người", mà "sáng nay em kiêm hai vị trí mà khách không phải chờ lâu, chị thấy rõ". Người được ghi nhận sẽ sẵn lòng kiêm lần sau. Đừng biến ngày thiếu người thành ngày trách người vắng mặt trước mặt cả ca; chuyện vắng mặt, nếu có vấn đề, trao đổi riêng với người đó theo nội quy, vào lúc khác, không phải giữa ca đang thiếu người.

Nếu trong ca có người mới, giao cho họ một việc duy nhất và rõ ràng thay vì để họ kiêm. Người mới kiêm hai vị trí trong giờ đông dễ làm sai cả hai, và trưởng ca lại mất thêm thời gian sửa.

Giờ nghỉ và giờ làm thêm khi chạy thiếu người

Ngày thiếu người là ngày dễ bỏ giờ nghỉ nhất, vì ai cũng nghĩ "ráng chút". Nhưng người làm liên tục từ 6 giờ trở lên vẫn cần được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút theo Bộ luật Lao động 2019. Trong ca thiếu người, giờ nghỉ có thể dời tới sau đỉnh, có thể chia đôi, nhưng không nên bỏ, vì người làm qua giờ đông không nghỉ là người dễ bỏng, dễ đứt tay nhất trong bếp.

Nếu phải giữ ai ở lại quá giờ ca, đó là làm thêm giờ, cần sự đồng ý của người lao động và phải ghi vào bảng ca để tính đúng. Giờ làm thêm không quá 50% giờ làm bình thường trong một ngày và có giới hạn theo tháng, theo năm; tra văn bản hiện hành nếu bạn hay phải dùng làm thêm. Nếu tuần nào cũng có hai ba ngày phải giữ người ở lại vì thiếu, vấn đề không còn là chuyện đột xuất nữa mà là bảng ca đang thiếu người thật, cần tuyển thêm hoặc xếp lại.

Một thói quen tốt: cuối ngày thiếu người, trưởng ca ghi giờ vào ra thực tế của từng người cạnh bảng ca. Đối chiếu chấm công cuối tháng sẽ không phải nhớ lại.

Sau ca thiếu người: ghi lại để lần sau đỡ hơn

Mỗi ngày thiếu người là một bài thử cho bảng kiêm nhiệm. Dành năm phút sau ca để ghi những điều dưới đây vào sổ giao ca.

  • Thiếu vị trí nào, lúc mấy giờ biết, đã gọi ai và kết quả.
  • Đã dùng những bước nào: cắt việc gì, ngưng giao hàng từ mấy giờ, đóng khu bàn nào.
  • Có khách nào phàn nàn hoặc bỏ về không, vào khoảng giờ nào.
  • Người kiêm vị trí có vướng chỗ nào không, cần tập thêm gì.
  • Có việc nào bị cắt mà lẽ ra không nên cắt, hoặc việc nào lẽ ra cắt được sớm hơn.

Mỗi tháng đọc lại các ghi chép này một lần. Nếu cùng một vị trí thiếu người nhiều lần, hãy dạy thêm một người kiêm được vị trí đó. Nếu thiếu người tập trung vào một ngày trong tuần, xem lại bảng ca ngày đó: có thể ca đó đang xếp quá sát, không chừa chỗ cho ai ốm hay có việc bất ngờ. Một ca xếp đúng bằng số người tối thiểu thì chỉ cần một người vắng là phải chạy dưới mức sàn.

Câu hỏi thường gặp

Nhân viên báo nghỉ sát giờ thì trưởng ca nên làm gì trước?

Quyết trong mười lăm phút: gọi người thay hay chạy thiếu. Xem khung giờ sắp tới có đông không và vị trí thiếu có cần tay nghề không. Quá mười lăm phút không gọi được ai thì chuyển ngay sang phương án chạy thiếu.

Bảng kiêm nhiệm vị trí là gì và có cần không?

Là bảng ghi mỗi vị trí ai làm thay được và việc gì được tạm bỏ khi kiêm. Rất nên có, làm một lần dán ở bếp, vì lúc thiếu người không ai có thời gian nghĩ. Người được ghi tên phải đã tập vị trí đó vào giờ vắng.

Thiếu người thì có được bỏ giờ nghỉ giữa ca không?

Không nên bỏ. Người làm liên tục từ 6 giờ trở lên được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút theo Bộ luật Lao động 2019. Có thể dời giờ nghỉ sang sau đỉnh hoặc chia đôi, nhưng vẫn phải có.

Có nên giữ người ca trước ở lại khi thiếu người không?

Chỉ khi họ đồng ý và tính là làm thêm giờ, ghi rõ vào bảng ca. Làm thêm có giới hạn theo luật và người đã hết ca thường mệt, nên hỏi trước, nhận lời từ chối vui vẻ và ưu tiên phương án chạy thiếu.

Những việc nào không được cắt dù thiếu người?

Vệ sinh an toàn thực phẩm như rửa tay, để đồ sống chín riêng, kiểm tra bếp gas khi rời bếp và đếm tiền khi giao ca. Ghi riêng những việc này trong bảng kiêm nhiệm để không ai hiểu nhầm.

Thiếu người lặp lại nhiều lần thì xử lý thế nào?

Ghi lại từng lần trong sổ giao ca và xem mỗi tháng. Cùng một vị trí thiếu nhiều lần thì dạy thêm người kiêm; thiếu tập trung vào một ngày thì bảng ca ngày đó đang quá sát, cần thêm người hoặc người dự phòng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138