DieuDong.comĐiều Động
Chia ca công bằng, đổi ca, xin nghỉ

Nhân viên kêu xếp ca bất công: cách nghe, kiểm lại bảng ca và trả lời

Nhân viên phàn nàn bị xếp ca bất công: cách nghe mà không phản bác ngay, đếm lại bảng ca bằng số, phân biệt bất công thật với cảm giác và trả lời để giữ người.

Store manager and employee talking on overturned crates in a narrow stockroom aisle after closing, both seen in profile half shadow, single warm bulb overhead, medium shot

Khi nhân viên kêu xếp ca bất công, hãy làm theo thứ tự: nghe hết mà chưa giải thích, hẹn thời điểm trả lời, đếm lại bảng ca ba đến bốn tuần gần nhất bằng số, rồi quay lại với kết quả, kể cả khi kết quả cho thấy người đó đúng. Phản bác ngay tại chỗ, dù bạn đúng, gần như luôn làm câu chuyện tệ hơn.

Bài này đi qua một tình huống giả định ở cửa hàng tạp hoá 5 người tại Khánh Hoà: cuộc nói chuyện đầu tiên, bảng đếm ca để kiểm, ba kiểu kết quả thường gặp và câu trả lời cho từng kiểu, cách sửa khi lỗi đúng là ở bảng ca, và cách để những lần phàn nàn sau ít đi.

Tình huống: cuộc nói chuyện mười phút sau ca tối

Cửa hàng tạp hoá trong ví dụ mở từ 6 giờ đến 22 giờ, có 5 nhân viên và một quản lý. Tối thứ Sáu, sau ca, bạn Trâm nói với quản lý: "Chị ơi, sao tháng này em toàn bị ca tối với Chủ nhật vậy, bạn Nhi thì toàn ca sáng." Giọng có phần bực.

Phản xạ thường gặp là giải thích ngay: "Nhi đi học buổi chiều mà em", hoặc "Đâu có, tháng này em cũng có ca sáng mà". Có thể bạn đúng, nhưng câu trả lời tức thời, khi chưa nhìn số, nghe như đang bảo vệ quyết định của mình. Người phàn nàn thấy mình không được nghe, và lần sau họ sẽ không nói với bạn nữa mà nói với đồng nghiệp.

Cách tốt hơn: nghe hết, hỏi thêm cho rõ, rồi hẹn. "Em thấy ca tối với Chủ nhật của em nhiều hơn Nhi, đúng không? Còn chuyện gì khác nữa không? Để chị đếm lại bảng ca bốn tuần vừa rồi, thứ Hai chị nói lại với em, có số hẳn hoi." Thời hạn cụ thể quan trọng hơn bạn nghĩ; "để chị xem" mà không có ngày thì nghe như đang gạt đi.

Hỏi gì trong lúc nghe

Mục đích của cuộc nói chuyện đầu tiên là hiểu người đó đang so cái gì, để lúc đếm bạn đếm đúng thứ. Vài câu hỏi giúp làm rõ mà không nghe như chất vấn:

  • "Em thấy chênh ở loại ca nào nhất: ca tối, Chủ nhật hay ca mở cửa?"
  • "Em đang so với tuần này hay cả tháng?" Một tuần lệch có thể do đổi ca; cả tháng lệch mới là vấn đề của bảng.
  • "Em so với bạn nào?" Hỏi để biết phạm vi đếm, không phải để đem chuyện đi nói với người được nêu tên.
  • "Lịch như vậy đang làm khó em chuyện gì?" Có khi câu trả lời là xe buýt cuối, con nhỏ, lịch học, chứ không phải số ca.
  • "Nếu chia lại, em muốn bớt loại ca nào trước?" Câu này cho thấy bạn sẵn sàng sửa và giúp bạn biết ưu tiên của họ.

Ghi lại ngắn gọn những gì người đó nói, kể cả ngày giờ cuộc nói chuyện. Khi quay lại với kết quả, bạn trả lời đúng những điều họ đã nêu, không trả lời một câu hỏi khác. Đừng hứa trước kết quả trong lúc nghe, kể cả để xoa dịu, vì nếu đếm xong không như hứa thì lần nói chuyện sau còn khó hơn.

Đếm lại bằng số: bảng kiểm ca khó

Lấy bảng ca thực tế bốn tuần gần nhất, đã tính cả các lần đổi ca, và đếm cho từng người những loại ca mà nhân viên hay so. Ví dụ giả định ở cửa hàng tạp hoá:

NgườiCa tối (đến 22 giờ)Ca Chủ nhậtCa mở cửa 6 giờTổng giờ 4 tuầnGhi chú
Trâm943176
Nhi329168Đi học buổi chiều, đã thoả thuận
Lộc735180
Sương626172
Tài537176Hai lần đổi ca tối cho Trâm

Đọc bảng: Trâm có nhiều ca tối và Chủ nhật nhất, điều đó đúng. Nhi ít ca tối là theo thoả thuận đã có, nhưng phần ca tối Nhi không làm đã dồn sang Trâm nhiều hơn sang Lộc và Sương. Đây là bất công thật, dù không ai cố ý. Nếu không đếm, quản lý rất có thể đã trả lời "Nhi đi học mà em" và bỏ qua.

Đếm theo loại ca mà người phàn nàn nhắc đến trước, rồi thêm tổng giờ, vì đôi khi người làm nhiều ca tối lại có tổng giờ thấp hơn và đó là một lựa chọn họ đã chọn.

Ba kiểu kết quả và cách trả lời từng kiểu

Kiểu một: người phàn nàn đúng. Nhận ngay, không vòng vo: "Chị đếm rồi, tháng qua em làm ca tối nhiều hơn mọi người, phần đó lẽ ra phải chia cho Lộc với Sương. Tháng này chị chia lại, em bớt ba ca tối." Nói luôn cách sửa và thời điểm.

Kiểu hai: chênh lệch có lý do đã thoả thuận. Giải thích lý do nhưng vẫn kiểm phần bù: "Nhi ít ca tối vì đi học, đó là thoả thuận từ lúc nhận. Nhưng chị thấy phần ca tối của Nhi đang dồn hết vào em, chị sẽ chia đều cho cả ba người."

Kiểu ba: số cho thấy không chênh. Cho xem bảng, nhẹ nhàng: "Chị đếm thì ca tối của em bằng Lộc, tổng giờ cũng gần bằng. Em có thấy chỗ nào chị đếm sai không?" Rồi hỏi tiếp, vì có thể điều làm họ khó chịu không phải số ca mà là kiểu ghép, ví dụ ca tối thứ Bảy rồi ca sáng Chủ nhật.

Với cả ba kiểu. Cảm ơn họ đã nói thẳng. Người nói với quản lý là người còn muốn ở lại; người im lặng mới là người đang tính nghỉ.

Khi lỗi đúng là ở bảng ca: sửa thế nào

Thấy chênh lệch thật thì sửa ngay chu kỳ sau, đừng hứa chung chung. Các bước:

  1. Tính chênh lệch cụ thể: Trâm hơn mức trung bình bao nhiêu ca tối, bao nhiêu Chủ nhật.
  2. Bù trong chu kỳ tới: bớt cho Trâm đúng số đó, chia cho những người đang thấp hơn trung bình, không dồn tất cả vào một người khác.
  3. Báo trước cho những người bị tăng ca tối, kèm lý do bằng số: "Tháng trước ca tối dồn vào Trâm, tháng này Lộc và Sương mỗi người thêm một hai ca để cân lại."
  4. Sửa nguyên nhân gốc, không chỉ sửa con số. Ở ví dụ này, nguyên nhân là khi Nhi được tránh ca tối, quản lý luôn điền tên Trâm vào chỗ trống vì Trâm ở gần. Đặt quy tắc: chỗ trống do ưu tiên được chia xoay vòng.
  5. Thêm một dòng đếm ca tối, ca Chủ nhật cho từng người vào cuối bảng ca mỗi tuần, để chênh lệch lộ ra sớm, không đợi có người kêu.

Không cần xin lỗi rườm rà, nhưng cũng đừng chống chế. Một câu "chị xếp chưa đều, chị sửa" đủ để giữ uy tín hơn mười câu giải thích.

Những phàn nàn không nằm ở số ca

Có những lần đếm xong thấy số ca đều, nhưng người phàn nàn vẫn thấy bất công. Lý do thường là một trong những điều sau, và mỗi điều có cách xử lý riêng:

  • Kiểu ghép ca mệt. Ca tối nối ca sáng hôm sau, hay làm sáu ngày liền rồi mới nghỉ. Kiểm thêm khoảng nghỉ giữa hai ca và số ngày làm liên tiếp.
  • Ca không cùng độ nặng. Ca tối thứ Sáu ở cửa hàng gần chợ đông gấp đôi ca tối thứ Ba. Đếm ca tối như nhau là chưa đủ, cần biết ca nào nặng.
  • Việc trong ca chia không đều. Cùng ca nhưng một người luôn phải dọn kho, người kia đứng quầy. Chuyện này không hiện trên bảng ca.
  • Đổi ca bị từ chối nhiều hơn. Người phàn nàn có thể đã xin đổi ba lần và bị từ chối, trong khi người khác được duyệt.
  • Chuyện khác được nói qua chuyện ca. Mâu thuẫn với đồng nghiệp, chuyện thu nhập, mệt mỏi. Hỏi nhẹ: "Ngoài chuyện ca, em còn điều gì khó chịu không?"

Mỗi loại cần một con số khác nhau để kiểm, nên khi người phàn nàn nói "bất công", hãy hỏi lại họ đang so điều gì trước khi bắt tay đếm.

Giữ bình tĩnh khi phàn nàn đến qua nhóm chat

Không phải ai cũng nói riêng. Có lúc lời phàn nàn đến ngay trong nhóm chat chung, trước mặt mọi người: "Lịch tuần này lại dồn em ca tối nữa hả chị?" Đây là lúc dễ phản ứng sai nhất, vì bạn cảm thấy bị chất vấn công khai.

Cách xử lý: trả lời ngắn trong nhóm, chuyển phần còn lại sang nói riêng. "Chị thấy rồi, chị nhắn riêng em nhé." Không giải thích, không trích số, không nhắc tên người khác trong nhóm, vì mọi so sánh công khai giữa hai người đều làm người thứ ba khó xử. Sau đó làm đúng các bước ở trên.

Nếu nhiều người cùng hưởng ứng trong nhóm, đó là tín hiệu vấn đề lớn hơn một người. Hãy hẹn một buổi họp ngắn sau ca, mang bảng đếm ra, và cùng cả nhóm thống nhất lại cách chia. Một lần nói thẳng trước cả nhóm với số liệu trên bàn thường giải quyết được nhiều hơn mười lần nói riêng.

Để lần sau ít phàn nàn hơn

Phần lớn phàn nàn về ca xuất hiện vì nhân viên phải tự đếm và tự suy đoán. Khi bảng ca có sẵn dòng đếm ca khó của từng người, công khai và cập nhật mỗi tuần, chênh lệch được thấy sớm, và nhân viên thấy mình không cần phải "đấu tranh" mới được chia đều.

Đặt một lịch cố định để nhân viên góp ý về ca, ví dụ năm phút cuối buổi họp đầu tháng, với một câu hỏi mở: "Tháng qua ai thấy ca của mình chưa hợp lý?" Có chỗ chính thức để nói, người ta ít phải nói lúc bực bội cuối ca.

Cuối cùng, tự kiểm định kỳ khi không có ai kêu. Mỗi tháng nhìn dòng đếm, nếu ai lệch quá hai ca so với trung bình ở bất cứ loại ca khó nào, sửa trước khi họ phải lên tiếng. Phàn nàn ít đi không có nghĩa là bảng đã công bằng; có khi chỉ là người bị thiệt đã thôi nói.

Câu hỏi thường gặp

Có nên công khai số ca của từng người cho cả nhóm xem không?

Nên công khai số ca và loại ca, vì đây là thông tin công việc, giúp mọi người tự kiểm và giảm nghi ngờ. Không cần công khai lý do riêng như sức khoẻ hay gia đình của người được ưu tiên.

Nhân viên kêu bất công nhưng đếm thì không chênh thì xử lý sao?

Cho họ xem số, hỏi xem họ có thấy chỗ nào đếm sai không, rồi hỏi tiếp điều gì khác làm họ khó chịu. Thường vấn đề nằm ở kiểu ghép ca, độ nặng của ca hoặc việc chia trong ca.

Bao lâu thì phải trả lời nhân viên sau khi họ phàn nàn?

Càng sớm càng tốt, thường trong vòng hai đến ba ngày và nói rõ ngày cụ thể khi hẹn. Để quá một tuần, người phàn nàn sẽ nghĩ quản lý đã bỏ qua.

Nhân viên phàn nàn liên tục dù đã chia lại thì làm gì?

Nói chuyện riêng xem lịch làm việc hiện tại còn hợp với hoàn cảnh của họ không, và có điều gì ngoài ca đang làm họ không vui. Nếu thực sự không hợp, có thể đổi sang lịch cố định khác.

Có nên để nhân viên tự xếp ca để tránh phàn nàn không?

Cho nhân viên đăng ký nguyện vọng thì nên, nhưng giao hẳn việc xếp ca thường làm người lên tiếng nhiều nhất được lợi. Quản lý vẫn nên là người xếp cuối cùng theo quy tắc công khai.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138