DieuDong.comĐiều Động
Chia ca công bằng, đổi ca, xin nghỉ

Nhân viên xin nghỉ phép báo trước bao lâu: quy trình xin nghỉ cho quán, tiệm nhỏ

Nên bắt nhân viên báo nghỉ trước bao lâu, ai duyệt, duyệt theo thứ tự nào khi nhiều người xin cùng ngày, và cách ghi ngày nghỉ vào bảng ca cho quán, tiệm nhỏ.

Shop owner and young employee sitting across a small wooden table in a convenience store stockroom, blank notebook between them, cool morning light, side angle

Với quán, tiệm nhỏ, mốc dễ áp dụng là: nghỉ một đến hai ngày báo trước ít nhất một tuần, nghỉ từ ba ngày trở lên báo trước ít nhất hai tuần, và mọi lần xin nghỉ đều phải được duyệt trước khi bảng ca tuần đó được chốt. Đây là mốc nội bộ do quán tự đặt để kịp xếp người, không phải con số luật quy định cho mọi trường hợp; riêng nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng có hưởng lương và nghỉ ốm có quy định riêng mà quán phải tôn trọng.

Bài này đưa ra quy trình bốn bước có thể dùng ngay, bảng mốc báo trước theo loại nghỉ, cách chọn khi ba người cùng xin nghỉ một ngày, câu mẫu khi duyệt và khi phải từ chối, cùng những chỗ chủ quán hay làm sai khiến nhân viên thấy bị đối xử không công bằng.

Mốc báo trước theo từng loại nghỉ

Bảng dưới là mốc tham khảo cho quán dưới 15 người, ví dụ giả định. Hãy chỉnh cho hợp với chu kỳ chốt bảng ca của quán mình:

Loại nghỉMốc báo trước gợi ýGhi chú
Nghỉ 1 ca hoặc nửa ngày có kế hoạchTrước khi chốt bảng ca tuầnƯu tiên tự tìm người đổi ca trước
Nghỉ 1–2 ngàyÍt nhất 7 ngàyTránh trùng cuối tuần đã chia
Nghỉ từ 3 ngày trở lên, về quê, du lịchÍt nhất 14 ngàyCần xem cả lịch nghỉ của người khác
Nghỉ hằng năm theo luậtTheo lịch nghỉ thoả thuận đầu nămQuán quy định lịch sau khi tham khảo ý kiến nhân viên
Việc riêng như cưới, tangBáo ngay khi biếtLuật có quy định riêng, tra văn bản hiện hành
Ốm, tai nạn, việc gấpBáo ngay, trước giờ ca nếu có thểKhông áp mốc báo trước

Mốc báo trước nên gắn với ngày chốt bảng ca. Nếu quán chốt bảng tuần sau vào tối thứ Năm, thì "trước khi chốt" nghĩa là trước tối thứ Năm. Nói mốc theo ngày cụ thể dễ hiểu hơn nói "một tuần".

Các loại nghỉ theo luật (nghỉ hằng năm, nghỉ việc riêng có hưởng lương, nghỉ ốm) không được biến thành đặc ân. Quán có thể sắp xếp thời điểm nghỉ hằng năm, nhưng không được dùng mốc báo trước để tước quyền nghỉ. Số ngày cụ thể và điều kiện của từng loại, hãy tra Bộ luật Lao động hiện hành hoặc hỏi cơ quan quản lý lao động.

Quy trình bốn bước, áp dụng như nhau cho mọi người

Quy trình càng ngắn càng dễ được làm theo. Bốn bước sau đủ cho quán cà phê, tiệm tóc, cửa hàng tạp hoá:

  1. Xin. Nhân viên nhắn vào một chỗ cố định, ví dụ một chủ đề riêng trong nhóm chat của quán hoặc tin nhắn riêng cho quản lý, ghi đủ ngày, ca, lý do ngắn gọn. Không nhận xin nghỉ bằng lời nói lúc đang đông khách, vì cả hai bên đều dễ quên.
  2. Ghi. Quản lý ghi ngay vào trang "đơn nghỉ" của bảng tính hoặc sổ, kèm giờ nhận. Giờ nhận dùng để xếp thứ tự khi nhiều người xin cùng ngày.
  3. Duyệt. Trả lời đồng ý hoặc chưa đồng ý trong vòng 24 giờ, kèm lý do nếu chưa đồng ý. Không để nhân viên chờ đến lúc bảng ca ra mới biết.
  4. Đưa vào bảng ca. Ngày nghỉ được duyệt phải hiện trên bảng ca bằng ký hiệu riêng (ví dụ "P" cho nghỉ phép, "R" cho việc riêng), để cả nhóm biết và cuối tháng tính công không nhầm.

Điểm quan trọng nhất là "như nhau cho mọi người". Quy trình có thể đơn giản, nhưng nếu người thân của chủ được nghỉ chỉ bằng một câu nói còn người khác phải nhắn đúng mẫu, cả nhóm sẽ nhận ra ngay và quy trình mất uy tín.

Khi nhiều người xin nghỉ cùng một ngày

Trước tiên đếm số người tối thiểu. Ví dụ giả định quán cà phê 6 người ở Đà Nẵng, ca sáng thứ Bảy cần 3 người. Nếu 2 người xin nghỉ cùng ca thì chỉ duyệt được 1, trừ khi có người dự phòng nhận ca.

Thứ tự ưu tiên phải công bố trước. Thứ tự đơn giản và ít gây tranh cãi: loại nghỉ theo luật và việc lớn (cưới, tang, thi) trước, sau đó ai xin trước được duyệt trước. Công bố thứ tự này trong nội quy, đừng nghĩ ra lúc đang có tranh chấp.

Xem lịch sử nghỉ trong năm. Hai người cùng xin nghỉ du lịch dịp lễ, một người năm ngoái đã được nghỉ dịp đó, người kia chưa, thì nên ưu tiên người chưa. Đây là lý do phải lưu đơn nghỉ cả năm chứ không xoá sau khi duyệt.

Mời tự thương lượng trước khi quyết. Nói với hai người: "Ngày đó quán chỉ cho nghỉ được một người. Hai em xem có ai lùi được một hôm không, chiều nay chưa ai lùi thì chị duyệt theo người gửi trước." Nhiều khi hai người tự xếp được.

Người bị từ chối phải có lựa chọn khác. Đề nghị ngày gần nhất có thể nghỉ, hoặc nghỉ nửa ca. Từ chối mà không đưa lựa chọn nào khiến lời từ chối nghe như ý muốn cá nhân.

Câu mẫu khi duyệt và khi chưa duyệt

Khi duyệt, nói rõ đã ghi vào bảng ca và ai làm thay, để nhân viên yên tâm: "Chị duyệt cho em nghỉ thứ Hai và thứ Ba tuần sau rồi nhé, bạn Ngân làm ca sáng thay em. Em nhớ bàn giao chỗ kho sữa cho Ngân trước khi nghỉ."

Khi chưa duyệt, nêu lý do cụ thể và đưa lựa chọn: "Thứ Bảy đó đã có hai bạn xin nghỉ trước em, ca sáng chỉ còn đủ người tối thiểu nên chị chưa duyệt được. Em nghỉ thứ Hai được không, hoặc nếu em tìm được người nhận ca sáng thứ Bảy thì chị duyệt luôn." Câu này cho nhân viên thấy quyết định dựa vào số người, không dựa vào cảm tình.

Tránh các câu kiểu "dạo này quán đông lắm, đừng nghỉ" hay "nghỉ nhiều vậy thì làm sao". Những câu đó không có thông tin, chỉ để lại cảm giác bị làm khó. Nếu thật sự có người xin nghỉ nhiều hơn mức bình thường, hãy nói riêng và hỏi xem có chuyện gì, vì có thể họ đang gặp vấn đề sức khoẻ hoặc gia đình.

Chỗ hay sai khi quản lý đơn xin nghỉ

Những lỗi dưới đây gặp nhiều ở quán nhỏ, và lỗi nào cũng dẫn tới cảm giác bất công:

  • Duyệt miệng rồi quên. Đồng ý lúc đứng quầy, đến khi ra bảng ca lại xếp người đó đi làm. Cách sửa: chỉ coi là duyệt khi đã ghi.
  • Chốt bảng ca rồi mới xem đơn. Đơn đến trước hạn nhưng bị bỏ quên, quản lý phải xin nhân viên thông cảm. Hãy xem trang đơn nghỉ trước khi bắt đầu xếp bảng.
  • Chỉ xét ngày, không xét ca. Duyệt hai người nghỉ cùng ngày vì nghĩ "ngày đó vẫn còn 4 người", trong khi cả hai đều thuộc ca tối, ca tối chỉ còn một người.
  • Đổ việc tìm người thay cho người xin nghỉ ốm. Người ốm không có nghĩa vụ đi tìm người thay; đó là việc của quản lý hoặc danh sách dự phòng.
  • Dùng việc từ chối nghỉ để "trị" nhân viên. Từ chối phải dựa vào số người và tay nghề cần trong ca. Lấy chuyện nghỉ phép làm hình thức kỷ luật là không có cơ sở và dễ thành tranh chấp.

Nếu thấy mình hay mắc lỗi thứ hai, hãy đặt lịch: tối thứ Tư xem đơn nghỉ, tối thứ Năm chốt bảng. Hai bước tách hẳn ngày thì khó bỏ sót.

Ghi ngày nghỉ để cuối tháng không phải đi hỏi

Trang đơn nghỉ trong bảng tính chỉ cần các cột: ngày gửi, người xin, ngày và ca nghỉ, loại nghỉ, trạng thái (đã duyệt, chưa duyệt, đã huỷ), người làm thay. Mỗi đơn một dòng, không xoá dòng cũ, chỉ đổi trạng thái. Cuối tháng, lọc theo tên là ra số ngày nghỉ của từng người theo từng loại.

Kế toán hoặc người làm lương sẽ cần phân biệt nghỉ có hưởng lương và không hưởng lương theo luật và thoả thuận, nên cột "loại nghỉ" phải ghi đúng ngay từ đầu. Hỏi kế toán một lần: "Anh/chị cần em ghi các loại nghỉ nào riêng?" rồi dùng đúng các tên đó cho cả năm.

Ký hiệu trên bảng ca và tên loại trong trang đơn nghỉ phải khớp nhau. Bảng ca ghi "P" mà trang đơn ghi "phép năm" vẫn được, miễn có một dòng chú thích ở đầu bảng ca nói rõ "P = nghỉ phép năm".

Một chi tiết nhỏ nhưng hay gây tranh cãi: nghỉ nửa ngày. Hãy thống nhất từ đầu nửa ngày tính theo ca (nghỉ ca sáng, làm ca chiều) hay theo giờ, và ghi bằng ký hiệu riêng, ví dụ "P/2". Nếu không, cuối năm sẽ có người tính mình đã nghỉ ba ngày, quản lý tính bốn ngày, và không ai chứng minh được ai đúng. Lưu trang đơn nghỉ ít nhất đến hết năm sau, vì câu hỏi về ngày nghỉ năm cũ thường xuất hiện đúng lúc nhân viên nghỉ việc.

Tự kiểm sau ba tháng áp dụng

Lọc trang đơn nghỉ và trả lời bốn câu. Có đơn nào chờ quá 24 giờ mới được trả lời không? Có ai bị từ chối quá hai lần liên tiếp không, và họ đã được nghỉ ngày khác chưa? Tỷ lệ từ chối có dồn vào một nhóm người, ví dụ toàn người mới hoặc toàn người ca tối, không? Có đơn nào được duyệt mà không hiện trên bảng ca không?

Nếu câu thứ ba có câu trả lời là có, thường nghĩa là nhóm đó đang ở những ca thiếu người dự phòng, không phải vì quản lý thiên vị. Cách sửa là bổ sung người dự phòng cho ca đó hoặc huấn luyện thêm người làm được vị trí đó, chứ không phải tiếp tục từ chối.

Ghi kết quả ngắn gọn và nói lại với nhóm trong buổi họp: "Ba tháng qua quán duyệt 21 trên 24 đơn, 3 đơn chưa duyệt đều đã nghỉ bù ngày khác." Một câu có số như vậy (ví dụ giả định) làm nhân viên tin quy trình hơn mọi lời hứa.

Câu hỏi thường gặp

Nhân viên xin nghỉ không báo trước đúng hạn thì có được từ chối không?

Với nghỉ có kế hoạch do quán tự đặt mốc, có thể chưa duyệt nếu ca không đủ người, kèm đề nghị ngày khác. Với nghỉ ốm, việc gấp hay loại nghỉ luật quy định, không nên dùng mốc báo trước để từ chối; tra văn bản hiện hành khi chưa chắc.

Nghỉ phép năm do nhân viên chọn ngày hay chủ quán xếp?

Theo nguyên tắc chung, người sử dụng lao động quy định lịch nghỉ hằng năm sau khi tham khảo ý kiến người lao động và phải thông báo trước. Cách làm hay ở quán nhỏ là hỏi nguyện vọng từ đầu năm rồi xếp so le.

Có cần mẫu đơn xin nghỉ bằng giấy không?

Quán nhỏ không bắt buộc dùng giấy, tin nhắn vào một chỗ cố định là đủ nếu được ghi lại vào sổ hoặc bảng tính. Nghỉ dài ngày hoặc nghỉ không lương thì nên có văn bản ký để hai bên cùng giữ.

Nhân viên đã được duyệt nghỉ rồi muốn huỷ để đi làm lại thì sao?

Nếu bảng ca chưa chốt và người làm thay đồng ý, cho huỷ bình thường và đổi trạng thái trong sổ. Nếu đã có người nhận ca thay, cần hỏi người đó trước, không tự rút ca của họ.

Ai nên là người duyệt đơn nghỉ ở quán chỉ có chủ và nhân viên?

Khi chưa có quản lý, chủ quán duyệt. Khi có trưởng ca, có thể giao trưởng ca duyệt nghỉ ngắn và chủ duyệt nghỉ dài, nhưng phải ghi rõ ranh giới để nhân viên biết gửi cho ai.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138